Studentët jashtë vendit dhe ritmet e rikthimit: 1,834 maqedonas në Slloveni (2025/2026), rreth një e treta nuk kthehen

Rreth 5,300 studentë të huaj studiuan në Maqedoninë e Veriut vitin e kaluar, dhe thuajse gjysma prej tyre zgjodhën fakultete në fushat e shëndetësisë dhe mbrojtjes sociale. Ndërkohë, Sllovenia dhe Greqia mbeten destinacionet më tërheqëse për studentët maqedonas.

Në vitin akademik 2025/2026, 1,834 qytetarë maqedonas u regjistruan në universitete në Slloveni. Një nga faktorët që tërheq studentët është mundësia për të studiuar pa pagesë tarifash në fakultetet shtetërore të Sllovenisë.

Paralelisht, rreth një e treta e atyre që studiojnë jashtë nuk kthehen në Maqedoninë e Veriut pas përfundimit të studimeve. Ky trend ngre shqetësime për ndikimin afatgjatë në tregun e punës dhe për kapacitetin e vendit për të mbajtur profesionistë të kualifikuar.

Faktorët dhe pasojat

Faktorët që tërheqin studentët jashtë vendit përfshijnë tarifa më të ulëta ose mungesë tarifash në institucionet publike, paga më të larta të perceptuara dhe mundësi më të mira për tregjet e punës në vendet fqinje të BE‑së. Ndërkohë, kapacitetet e kufizuara të disa programeve vendase dhe nevoja për trajnime të specializuara i shtyjnë studentët të kërkojnë mundësi jashtë vendit.

Për politikat publike, bashkimi i rritjes së numrit të studentëve të huaj në vend dhe emigrimit të diplomantëve maqedonas paraqet një sfidë: si të forcohet oferta e arsimit të lartë dhe mundësitë e punës, duke ruajtur njëkohësisht hapjen ndaj shkëmbimeve ndërkombëtare.

Përgjigjet e mundshme përfshijnë zgjerimin e skemave të bursave, përmirësimin e lidhjeve mes universiteteve dhe industrisë, lehtësimin e njohjes së kualifikimeve të huaja për ata që dëshirojnë të kthehen dhe stimuj të synuar për t’i rikthyer ish‑studentët në Maqedoninë e Veriut. Të dhëna të besueshme dhe të azhurnuara mbi lëvizshmërinë e diplomantëve do të jenë vendimtare për të vlerësuar efektivitetin e ndryshimeve politike.

Foto: material shtypi nga ngjarja