Албанскиот суд против корупција (СПАК) забранува снимање и користење уреди во судењата, новинарите алармираат

Специјалниот суд против корупција и организиран криминал во Албанија (СПАК) донесе интерна регулатива што, според здруженијата на новинари и адвокатите, значително ќе го ограничи пристапот на медиумите до рочиштата и ќе ја намали транспарентноста на судските постапки. Правилата се очекува да стапат во сила во септември.

Според новата регулатива, новинарите ќе треба да побараат дозвола најмалку 24 часа однапред за да присуствуваат на рочишта. Со правилата е ограничен и бројот на медиумски претставници во судниците, е забрането снимање во судските ходници и користење мобилни телефони, лаптопи и таблети за време на рочиштата, а е укината и практиката на снимање на воведните минути од судењата.

Осудени од професионалните здруженија

Здружението на новинари на Албанија ги осуди мерките, оценувајќи ги како кршење на уставните гаранции за слободата на медиумите и на Европската конвенција за човекови права. Претседателот на Адвокатската комора на Албанија, Максим Хаксија, предупреди дека ќе предложи бојкот на судските рочишта, оценувајќи дека ограничувањата ја попречуваат работата на адвокатите и немаат соодветна правна основа.

Регулативата воведува и нови правила за акредитација на новинарите и предвидува проверка на постојните дозволи за пристап до судот. Критикувачите посочуваат дека документот отстапува од насоките на Високиот судски совет од 2023 година за односите меѓу судовите, јавноста и медиумите и дека е усвоен без претходни консултации со заинтересираните страни.

Европската федерација на новинари (ЕФН), преку проектот „Брз одговор за слободата на медиумите“, се приклучи на загриженоста на АГШ и повика СПАК веднаш да ги одложи стапувањето во сила на регулативата и да почне соодветен процес на консултации. „Целосната забрана за користење основни алатки за известување ниту е неопходна ниту е пропорционална. ЕФН го поддржува повикот на АГШ да се обезбеди секое ограничување на судските постапки да биде добро образложено, засновано на закон и да го почитува правото на медиумите слободно, професионално и одговорно да ја информираат јавноста“, изјави генералниот секретар на ЕФН, Рикардо Гутиерез.

Новинарските организации и правните застапници предупредуваат дека комбинираниот ефект од претходна дозвола, ограничување на бројот и техничките забрани сериозно ќе ги отежнат независното известување од кривичните постапки и ќе ја ограничат јавната контрола над случаите со висок јавен интерес.

Фото: Драган Митрески, 13.07.2020, ДИК