Американската амбасадорка Кимберли Гилфојл под критики во Грција по наводи за мешање

Американската амбасадорка во Грција, Кимберли Гилфојл, се најде под остра критика во Атина откако весник на 25 септември објави дека на едно приватно вечера во март таа наводно навестила дека САД би можеле да предизвикаат промена на власта во земјата ако сакаат. Извештајот предизвика ветувања за деманти од амбасадорката, одговор од владата и реакции од опозицијата за разјаснување.

Тврдења, деманти и делумни потврдмени информации

Според објавата, на вечерата, на која меѓу другите бил присутен и министерот за енергетика Ставрос Папаставру, Гилфојл наводно кажала: „Можеме да го направиме тоа со секоја земја во која сакаме да го направиме тоа - можеме да го направиме и овде.“ Наследно, како што е опишано, Папаставру возвратил дека САД не можат да заменат влада избрана од народот и разговорот прераснал во жестока вербална расправија.

Две недели подоцна амбасадорката отпатувала за Букурешт, а неколку месеци подоцна колективот што ја сочинуваше романската влада се распадна. Во објавата се напоменува дека нема директни докази за влијание на САД врз таа промена — но ниту тоа е докажано спротивното. По појавувањето на текстот на 25 септември, Гилфојл преку својот адвокат ги демантираше наводите. Грчката влада одговори дури по три дена, а владниот портпарол Павлос Маринакис изјави дека во ниту еден миг не постоела закана кон владата и дека „такво нешто никогаш нема да биде толерирано.“ Во меѓувреме, Financial Times објави дека сопствен извор ја потврдил суштината на извештајот.

Мандатот на Гилфојл во Атина веќе привлече големо медиумско внимание. Откако беше именувана кон крајот на 2025 година, таа беше често спомнувана во грчките и меѓународните медиуми. Споменати се нејзини јавни појавувања, меѓу кои и гала-настан во ноември 2024 и појавување на насловната страница на Vogue Greece во ноември 2025. На 56-годишна возраст, извештаите ја опишуваат како поранешна обвинителка и поранешна водителка на Fox News и како блиска соработничка на американскиот претседател; наведено е дека одржува директни контакти со неколку грчки министри и дека јавно се интересира за деловни проекти, особено во енергетиката и пристанишниот сектор.

Една од појавните теми е пристаништето Пиреја. За време на финансиската криза пристанишните власти во 2009 година го дадоа пристаништето под закуп на 35 години на кинеската државна компанија COSCO, што им даде на Кина контрола над еден клучен медитерански хаб. Амбасадорката, според објавите, ја поддржува идејата за изградба на друго пристаниште „за спротивставување на кинеските интереси во Пиреја“ и наводно кажала дека на тоа ќе се залага „деноноќно“ и „без извинување.“ Таа исто така јавно ја поддржува така наречената „вертикална оска“ за пренос на американски течен природен гас преку Грција кон остатокот од Европа — проект што владата го смета за значаен за енергетската безбедност.

Опозициските партии побрзаа да ја критикуваат реакцијата на Владата како недоволно остара. Панелиниското социјалистичко движење (ПАСОК) искажа дека Грција е „независна и суверена демократија“ и дека така треба да се однесува кон сите. Левичарската коалиција ЕЛАС предупреди против политика на „соработник по подразбирање“ и за можни „црвени линии“ во односите со големите сили. Комунистичката партија на Грција (ККЕ) повтори дека е против американскиот проект за течен природен гас и најави протести за време на најавената посета на американскиот министер за надворешни работи Марко Рубио на Атина од 6 до 8 октомври. Независниот пратеник Алексис Харицис напиша на платформата X: „Една земја не станува геополитички посилна со тоа што ја зголемува својата зависност од една голема сила, особено кога таа голема сила отворено ја заменува дипломатијата со економски интереси.“

Фото: прес-материјал од настанот