Андраш Бака кандидат на Тиса за претседател на Унгарија

Парламентарната група на партијата Тиса со тајно гласање го избра Андраш Бака, поранешен претседател на Врховниот суд и долгогодишен судија на Европскиот суд за човекови права, за нејзин кандидат за претседател на Унгарија. Партијата ја опиша одлуката како една од најважните што досега ги донела.

Нов претседател треба да го избере унгарскиот парламент во вторник, 11 август. Опозициската партија Ми Хазанк го номинираше Матео Тото, додека Фидес и КДНП најавија бојкот на претседателските избори како протест поради начинот на кој беше отстранет Тамаш Шујок, па затоа нема да имаат свој кандидат.

Зошто Бака?

Тиса го образложува изборот со богатиот правен и судски стаж на Бака и со неговото инсистирање на независноста на судството, владеењето на правото и поделбата на властите — особини кои, според партијата, се клучни додека Унгарија ги подготвува темелите на новиот уставен аранжман.

Бака има децениска кариера во правото: од 1991 до 2008 година беше судија на Европскиот суд за човекови права, а во 2009 година унгарскиот парламент го избра за претседател на Врховниот суд. Тиса го опишува како независен и непристрасен експерт со авторитет што може да го претставува единството на нацијата.

Одлуката не дојде без внатрешни пресметки. Лидерот на Тиса, Петер Маѓар, претходно најави дека ќе избираат меѓу три кандидати. Покрај Бака, во игра беа и Ботонд Филеп, познат под псевдонимот "Селски прокуратор", и истакнатиот историчар Игњак Ромшич. Филеп стана познат по аферата со претседателското помилување на Ендре К., а Ромшич во последните години го критикуваше развојот во земјата и тврдеше дека Унгарија се претворила во "автократија предводена од еден лидер".

На крајот, изборот падна на Бака.

Политичката и правната биографија на Бака е особено значајна поради неговиот судир со системот изграден од Фидес под водство на Виктор Орбан. Бака беше претседател на Врховниот суд кога во 2011 година промени во уставната и законската рамка практично му го прекинаа мандатот предвреме. Официјалното образложение се однесуваше на реорганизација на судството и воспоставување на Куријата наместо поранешниот Врховен суд, како и промени во правилата за потребно професионално искуство кои ги исклучија 17-те години што Бака ги помина како судија во странство.

Покрај тоа, Бака ги критикуваше измените и го поднесе случајот до Европскиот суд за човекови права во Стразбур. Во 2016 година судот пресуди дека Унгарија ја прекршила Европската конвенција за човекови права, со образложение дека неговото разрешување било поврзано со неговите критики и ги нарушило неговите права на слобода на изразување. Бака доби отштета во износ од околу 31 милион унгарски форинти, а по отстранувањето продолжи да работи како судија на Куријата.

Фото: Фејсбук Петер Маѓар