Andrash Baka kandidat i Tisa-s për president të Hungarisë

Grupi parlamentar i partisë Tisa e zgjodhi me votim të fshehtë Andrash Baka, ish-president i Gjykatës Supreme dhe gjyqtar me përvojë i Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si kandidatin e saj për president të Hungarisë. Partia e përshkroi vendimin si një nga më të rëndësishmit që ka marrë deri tani.

Presidenti i ri do të zgjidhet nga parlamenti hungarez të martën, më 11 gusht. Partia opozitare Mi Hazank nominoi Mateó Toto-n, ndërsa Fides dhe KDNP do të bojkotojnë votimin presidencial në shenjë proteste ndaj mënyrës se si u largua Tamash Shujok, dhe për këtë arsye nuk do të nominojnë kandidatë.

Arsyeja e përzgjedhjes

Tisa e arsyetoi zgjedhjen me karrierën e gjatë juridike të Bakas dhe me faktin se gjatë karrierës së tij ai ka përkrahur pavarësinë e sistemit gjyqësor, sundimin e ligjit dhe ndarjen e pushteteve — cilësi që, sipas partisë, janë veçanërisht të rëndësishme teksa Hungaria përgatit bazat e një rregullimi të ri kushtetues.

Baka kaloi pothuajse dy dekada në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (1991–2008) dhe në vitin 2009 parlamenti hungarez e zgjodhi president të Gjykatës Supreme. Tisa e përshkruan atë si një ekspert të pavarur dhe të paanshëm me autoritet për të përfaqësuar unitetin e kombit.

Vendimi erdhi pas garës së brendshme: lideri i Tisa-s, Peter Magjar, kishte paralajmëruar se grupi parlamentar do të zgjedhë midis tre kandidatëve. Përveç Bakas, në lojë ishin edhe Botond Filep — i njohur me pseudonimin "Prokurori i Fshatit" — dhe historiani Ignjak Romshich. Filep u bë i njohur për opinionin e gjerë në lidhje me aferën e amnistisë presidenciale të Endre K., ndërsa Romshich vitet e fundit ka kritikuar hapur zhvillimet në vend dhe ka thënë se Hungaria është shndërruar në "një autokraci e udhëhequr nga një lider".

Në fund, grupi vendosi ta përkrahin Bakën.

Biografia politike dhe gjyqësore e Bakas është veçanërisht e rëndësishme për shkak të përplasjes së tij me sistemin që ngriti Fides nën udhëheqjen e Viktor Orban. Ai ishte president i Gjykatës Supreme kur në vitin 2011 ndryshimet në kuadrin kushtetues dhe ligjor praktikisht i ndërprenë mandatin para kohe. Shpjegimi zyrtar i lidhej me riorganizimin e sistemit gjyqësor dhe krijimin e Kurias në vend të Gjykatës Supreme të mëparshme, si dhe ndryshimeve në rregullat për përvojën profesionale të kërkuar që përjashtuan 17 vjetët që Baka i kishte kaluar si gjyqtar jashtë vendit.

Ai i kundërshtoi këto ndryshime dhe paraqiti një ankesë në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg. Në vitin 2016 kjo gjykatë vendosi se Hungaria kishte shkelur Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, duke gjetur se shkarkimi i tij lidhej me kritikat e tij ndaj ndryshimeve ligjore dhe kishte cenuar të drejtën e tij për lirinë e shprehjes. Atij i u dha një dëmshpërblim në vlerë rreth 31 milionë forintë hungarezë, dhe më pas vazhdoi të shërbejë si gjyqtar në Kuria.

Foto: Fejsbuk Peter Magjar