ARBIQ: Интернет-измама што остави стотици Македонци без пари

Нова интернет-измама која се промовира под името ARBIQ остави десетици, а веројатно и стотици македонски граѓани и други од регионот без пари, откако им нудела работа од дома со користење на алатки за вештачка интелигенција.

Според жртвите, сè почнало со спонзорирани огласи на Фејсбук и Инстаграм за изработка на логоа, гласовни проекти со вештачка интелигенција, реклами, монтажа на видео и изработка на веб-страници. Заинтересираните се приклучувале на Телеграм групи во кои „вработените“ разменувале информации за тоа што сработиле и колку заработиле, додека таканаречените ментори ги воделе низ процесот на регистрација и работа.

За да почнат, им било кажано дека треба да купат „чипови" — односно да закупат процесорска моќ — или да остават депозит како гаранција. Колку потежок/поскап чип, толку повеќе и повисоко платени задачи, велеле менторите. Потенцијалните добивки биле конкретно наведени: најевтиниот чип чинел 17 евра за три месеци и бил за изработка на логоа со можно профитирање од 22 евра месечно; најскапиот бил наводно 2.979 евра годишно и сo него се нудело и по 1.500 евра месечна заработка. Плаќањата поминувале во криптовалути, а менторите уверувале дека фирмата е регистрирана во Англија.

Еден измамен граѓанин, кој инсистираше да остане анонимен, ја опиша фазата кога уште можеле да подигнат пари и тоа ги уверило да вложат повеќе: "Така си размислувам, ајде не се големи пари, да пробам нешто и тоа беше негде околу 20 евра. Го плаќам чипот, легално од картица. Чипот е процесорска моќ да може таа вештачка интелигенција да прави некоја слика или глас или видео, зависи колкава моќ има толку повеќе чини. Го купив најмалиот чип да правам логоа и требаше да правам четири дневно од кои заработував 1,5 евра, чисто да видиме како ќе оди. И си тераше тоа некои 15 до 20 дена и јас направив 30-тина евра заработка. Отидов и пробав да извадам пари, легално се извадија за 5 минути, си легнаа парите, извадив 20 евра", раскажува тој.

Се повлекол сајтот; пријава во полиција

Токму можноста за повремено подигање мали суми ги охрабрило некои жртви да инвестираат значително повеќе — има лица што вложиле по 250 евра, а има и такви кои дале над 5.000 евра за годишни пакети. Менторите дури убедиле жена од Македонија да прими средства на нејзина банкарска сметка и да купува криптовалути за други; околу 20 лица преку неа уплатиле приближно 10.000 евра, по што таа била искористена и за повлекување на наводната „заработка".

Кога повеќе корисници ја подигнале довербата и уплаќале за поскапи чипови, на 6 септември веб-страницата престанала да функционира, а Телеграм групите биле исклучени. Проценките на жртвите се дека загубите во регионот веројатно се во милиони евра. Некои групи на Фејсбук и Инстаграм преку кои рекламирани била шемата биле избришани, додека други само го промениле името.

Во врска со случајот, МВР соопшти: "Во Одделението за компјутерски криминал при СВР Скопје има пријава од едно лице на 05.10.2026 за интернет измама на платформа за вештачка интелигенција ARBIQ. Известен е јавен обвинител и се преземаат мерки и активности со цел пронаоѓање на сторителот на кривичното дело", велат во МВР.

Жртвите по сопствена иницијатива провериле дел од траговите и утврдиле дека идентитетите на менторите најчесто се лажни и дека употребувани се фотографии на други луѓе, дел од нив со потекло од Бугарија. Некои од измамените ја поврзуваат шемата со претходниот скандал Конти пред две години, кој околу 15.000 лица ги оштети.

Експерти за компјутерска безбедност предупредуваат дека ваквите истраги се сложени и може да траат месеци или години, без гаранција дека сторителите ќе бидат фатени. "Дали ова е локална измама? Се сомневам и нема смисла да е локална измама или да е регионална само на балканскиот пазар, бидејќи измамата како таква многу лесно скалира за да биде глобална. Истиот систем, истата логика во позадина може да се направи. Единствено што треба да се изгради се сликите, односно локализацијата да биде за шпанско, португалско или за кое сакате говорно подрачје, да се локализира таа слика или тој интерфејс, сè друго во позадина е исто, исти луѓе ќе го работат, исти луѓе ќе ја тераат измамата, буквално би биле глупави ќе речам, да не ја направат глобално. Овие измами се глобални, затоа што со исти мастраф се добива најмногу заработка", вели експертот за компјутерска безбедност Божидар Спировски.

Пријави за измами поврзани со ARBIQ пристигнале од повеќе држави во регионот; некои од жртвите повредиле пријави и во странство, вклучително и во Холандија и до Еуропол. Специјалистите за сајбер-криминал предупредуваат дека ако парите поминале низ платформи и држави кои не соработуваат со меѓународните истражни органи, откривањето на сторителите ќе биде значително потешко.

Фото: прес-материјал од настанот