Bllokada e Detit të Zi frenon eksportet e drithërave të Ukrainës
Sulmet ruse pranë Odesës kanë ndalur shumicën e eksporteve detare dhe e kanë detyruar Ukrainën të kërkojë alternativa të shtrenjta dhe të kufizuara për hekurudhë, lumenj dhe rrugë.
Goditjet ruse ndaj anijeve civile dhe porteve në Detin e Zi kanë ndalur praktikisht eksportet detare të drithërave të Ukrainës në një moment kritik të korrjes, duke lënë fermerët me sasi të mëdha të prodhimit të pamundur për t'u dërguar në tregjet e huaja.
Para sulmeve, deri në 90 për qind të eksporteve bujqësore të Ukrainës kalonin përmes porteve të Odesës. Me bllokimin e rrugëve detare, Kievi po përpiqet t'i kthejë dërgesat në hekurudhë, rrugë dhe ujëra të brendshme dhe po shqyrton një korridor të ri përmes Moldavisë, por zyrtarët dhe analistët thonë se këto alternativa nuk mund të zëvendësojnë volumin që siguronin portet detare.
Goditje në likuiditet dhe kapacitete magazinimi
“Në këtë moment, është e vështirë të shesim produktet tona. Në vend të kësaj po i magazinojmë rezervat, nëse ekziston fare kapacitet i mjaftueshëm për magazinim. Ngrihet edhe pyetja se çfarë të bëjmë, sepse na duhen para, veçanërisht për mbjelljen e vjeshtës,” tha Denis Marchuk, zv./kryetar i Këshillit të Përgjithshëm Bujqësor të Ukrainës.
Marchuk vlerëson se fermerët kanë korrur deri tani rreth 28 milionë tonë drithëra dhe pulse, por një pjesë e madhe mbetet e papërshitur. Korrja e misrit mund të arrijë rreth 33 milionë tonë këtë vit, dhe mund të mungojnë deri në dhjetë milionë tonë kapacitete magazinimi në vjeshtë. Rajonet pranë frontit janë veçanërisht të goditura, pasi shumë silo janë shkatërruar gjatë luftës.
Maksym Hopka, analist i Ukrainian Agrarian Club, vlerësoi prodhimin bujqësor në korrik në rreth 3.7 milionë tonë, prej të cilave afërsisht 2.7 milionë tonë ishin drithëra — një rënie prej rreth një të katërtës në krahasim me muajin paraprak. Ai parashikon që eksporteve të drithërave t'u bie edhe 50 për qind në gusht. Çmimet në tregun e brendshëm janë nën presion të fortë: çmimi i grurit ka rënë për rreth 30–35 për qind, dhe elbi shfaq rënie të ngjashme. Shumë prodhues po punojnë me humbje.
Ministria e Bujqësisë dhe Ushqimit vlerëson se humbjet vjetore për prodhuesit nga produktet e papërshitura mund të arrijnë rreth 20.5 miliardë dollarë amerikanë.
Kuvendi po punon për të rritur transportet hekurudhore, përdorimin e porteve të Danubit dhe zgjerimin e rrugëve tokësore përmes shteteve fqinje, por ekzistojnë kufizime praktike dhe infrastrukturore. “Në afat mesatar nuk ka një alternativë të krahasueshme. Lidhjet hekurudhore dhe të ashtuquajtura portet e thata mund të shërbejnë vetëm si mbështetje e përkohshme deri sa të rihapen portet e Detit të Zi,” tha Taras Vyzotsky, ministri i Bujqësisë i Ukrainës.
Profesori Oleh Nivievskyi nga Shkolla e Ekonomisë së Kievit paralajmëroi se Ukraina tani ka më pak mundësi për të kompesuar humbjet e tregtisë detare se sa në fillim të luftës. “Nëse shikon tregtinë me BE‑në, ne u kthymë nga sistemi i lirë i para‑luftës në një regjim me kufizime dhe kuota tarifore,” tha ai. Ai theksoi edhe problemet infrastrukturore: hekurudhat ukrainase tani funksionojnë me rreth 30 për qind më pak trenë se më parë, sulmet ruse mbi infrastrukturën hekurudhore kërkojnë riparime të shpeshta, dhe transporti rrugor është i kufizuar për shkak të mungesës së shoferëve të kamionëve pas mobilizimit.
Analistët vlerësojnë se afërsisht nëntë milionë tonë produkte bujqësore mund të mos arrijnë tregjet e huaja në gusht–tetor për shkak të bllokadës detare, duke shtyrë të ardhurat valutore për rreth 1.9 miliardë dollarë në këtë periudhë. Për të ndihmuar fermerët, qeveria ka zgjatur dhe zgjeruar programin e kredisë shtetërore, dhe Ministria thotë se ka aplikuar për një ndihmë jo‑kthyeshe prej 220 milionë eurosh nga Komisioni Evropian, e destinuar për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme bujqësore për subvencionimin e kamatave. Parashikohet përdorimi i këtyre mjeteve përmes programit shtetëror “Favourable Loans 5‑7‑9%” me një portofol kreditues deri në 4 miliardë euro për financimin e kapitalit qarkullues dhe normë maksimale vjetore interesi prej 10 për qind.
Zyrtarët dhe ekspertët thonë se detyra e menjëhershme është të mbahet në punë prodhimi bujqësor — ta përfundojnë korrjen dhe të sigurohet likuiditeti për mbjelljen e vjeshtës — ndërsa punojnë për të ndërtuar një sistem eksporti më rezistent që të mos paralizojë ekonominë kur bllokohet një rrugë e vetme transporti.
Foto: material shtypi nga ngjarja
