Блокада на Црното Море ја задушува украинската испоставка на жито

Нападите на руските сили врз цивилни бродови и пристаништа во Црното Море практично ги запреа морските извозни врски на Украина токму во најкритичниот период од жетвата, оставајќи големи количини жито без можност да стигнат до странските пазари.

Пред нападите, до 90 проценти од украинскиот извоз на земјоделски производи минувал преку пристаништата во пошироката област на Одеса. Со блокираните морски рути, Киев се обидува да го пренасочи товарот преку железница, патишта и водни патишта, како и преку нов коридор низ Молдавија, но стручњаците предупредуваат дека овие алтернативи не можат да ги заменат обемите што порано се испраќаа по море.

Недостиг на ликвидност и капацитети за складирање

„Во моментов, тешко може да ги продадеме нашите производи. Наместо тоа складираме залихи, под услов воопшто да има доволен капацитет за складирање. Се поставува и прашањето што да правиме, бидејќи ни требаат пари, особено за есенската сеидба“, вели Денис Марчук, заменик‑претседател на Сеукраинскиот земјоделски совет.

Марчук проценува дека земјоделците до сега пожнеале околу 28 милиони тони жито и мешунки, но значителен дел од жетвата сè уште не е продаден. Само жетвата на пченка годинава може да достигне околу 33 милиони тони, а се проценува дека недостигот на капацитети за складирање може да стигне до десет милиони тони наесен. Региони во близина на фронтот се особено погодени поради уништените силоси.

Максим Хопка, аналитичар во Украинскиот земјоделски клуб, ја проценува домашната земјоделска продукција во јули на околу 3,7 милиони тони, од кои речиси 2,7 милиони тони се жито — пад од околу една четвртина во однос на претходниот месец. Хопка очекува извозот на жито да се намали за уште 50 проценти во август. Цените на домашниот пазар се под силен притисок: цената на пченицата опадна за 30–35 проценти, а јачменот бележи слични падови, па многу производители веќе работат со загуба.

Министерството за земјоделство и исхрана предупредува дека годишните загуби поради непродадени производи би можеле да достигнат околу 20,5 милијарди американски долари.

Украинската влада работи на зголемување на железничките испораки, користење пристаништа на Дунав и проширување на копнените коридори низ соседните земји, но постојат практични и инфраструктурни ограничувања. „Во среднорочен план нема споредлива алтернатива. Железничките врски и т.н. суви пристаниишта може да послужат само како привремена поддршка додека не се отворат пристаништата во Црното Море“, вели министерот за земјоделство Тарас Визоцки.

Професорот Олех Нивјевски од Киевската виша економска школа предупредува дека Украина сега има помалку опции за компензација на загубите во поморската трговија отколку на почетокот на војната. „Ако се погледне трговијата со ЕУ, се вративме од слободен систем на предвоениот трговски режим со   ограничувања и царински квоти“, изјави Нивјевски. Тој укажува и на инфраструктурни проблеми: железниците имаат околу 30 проценти помалку возови отколку пред војната, руски напади врз железничката инфраструктура бараат чести поправки, а патниот транспорт е ограничен поради недостиг на камионџии, делумно како резултат на мобилизацијата.

Аналитичарите предупредуваат дека речиси девет милиони тони земјоделски производи може да не стигнат на странските пазари во периодот август–октомври поради блокадата, со одложени приходи од приближно 1,9 милијарди долари. За да им се помогне на земјоделците, владата ја продолжи и прошири програмата за државни заеми, а Министерството за земјоделство и исхрана аплицирало за неповратна помош од 220 милиони евра од Европската комисија, наменета за мали и средни агробизниси за финансирање на каматите. Планирано е да се користат средства преку државната програма „Поволни заеми 5-7-9 проценти“, со цел кредитно портфолио до 4 милијарди евра за финансиска поддршка на обртниот капитал и максимална годишна каматна стапка од десет проценти.

Во обидот да се избегне повтoрна парализа на економијата од блокада на еден транспортен коридор, официјалните лица и експертите велат дека е потребно да се задржи производството и ликвидноста за есенската сеидба и да се работи на поотпорна и диверзифицирана стратегија за извоз.

Фото: прес-материјал од настанот