Katër referendume në Slloveni: vendim për hetimet parlamentare, tarifën e RTV‑së dhe të drejtat lokale

Sot në Slloveni u hapën vendvotimet ku qytetarët votojnë në katër referendume: një referendum ligjor mbi ndryshimet e Ligjit për hetimet parlamentare dhe tre referendume këshilluese mbi tarifën e radiodifuzionit publik, ndihmën sociale në para dhe të drejtën e votës në zgjedhjet lokale për të huajt. Vendvotimet do të jenë të hapura deri në orën 19:00, dhe rezultatet e para priten pas orës 20:30.

Pyetja në fletëvotim për referendumin ligjor është: "A e mbështetni hyrjen në fuqi të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për hetimet parlamentare, të miratuar nga Asambleja Kombëtare në seancën e zhvilluar më 26 maj 2026?"

Reagimet e shoqërisë civile dhe ekspertëve juridikë

Organizatë civila, me mbështetje nga opozita, mblodhën 40,000 firma të nevojshme për të nxjerrë në referendum ndryshimet. Ata thonë se ndryshimet heqin mbrojtjet ligjore të qytetarëve, japin kompetenca të tepruara politikëbërësve për të hyrë në privatësinë e njerëzve dhe krijojnë mundësinë për krijimin e një policie politike.

Një grup ekspertësh juridikë nga fakultetet e drejtësisë në Lubjanë dhe Maribor paralajmëruan para referendimit se ndryshimet hapin rrugën për uljen e standardeve për kryerjen e hetimeve parlamentare. Ata theksuan se hetimet mund të sjellin zbulimin e të dhënave personale të personave fizikë dhe juridikë të tjerë, ndërsa ndryshimet e propozuara nuk parashikojnë mjete shtesë ligjore për mbrojtjen e tyre. Edhe ligji aktual parashikon vetëm mekanizma minimale mbrojtjeje, dhe ndryshimet i heqin edhe ato.

Ligji do të refuzohet nëse shumica e votave të vlefshme votojnë kundër tij, me kusht që të paktën një e pesta e të gjithë zgjedhësve me të drejtë vote votojnë kundër ligjit.

Votuesit gjithashtu mund të votojnë "po" ose "jo" në tre referendume këshilluese: nëse duhet të hiqet tarifa e detyrueshme për programet e Radiotelevizija Slovenija; nëse e drejta për ndihmë financiare sociale duhet të kushtëzohet me kryerjen e punës së dobishme për shoqërinë; dhe nëse e drejta për të votuar në zgjedhjet lokale duhet të kufizohet vetëm për shtetasit sllovenë dhe shtetasit e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian, duke përjashtuar shtetasit e vendeve të treta. Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve njoftoi se administratat e votimit së pari do t'i konstatojnë rezultatet e referendimit ligjor, pas së cilës do të numërohen votat për referendumin këshillues për ndihmën sociale dhe për të drejtën e votës në zgjedhjet lokale, dhe në fund do të numërohen votat për referendumin për heqjen e tarifës detyruese të radiodifuzionit.

Votimi i parakohshëm ishte i mundur nga e marta deri të enjten; gjithsej 75,401 votues e shfrytëzuan votimin paraprak, që përbën 4.44 përqind të të gjithë zgjedhësve me të drejtë vote. Votuesit vendosin vetë për numrin e referendumeve në të cilat do të marrin pjesë, dhe çdo person mund të vizitojë vendvotimin vetëm një herë.

Foto: material shtypi nga ngjarja