Mali i Zi premton përgjigje për Kotor, Morinj dhe kompensimet

Podgoricë njofton se së shpejti do të dërgojë përgjigje konkrete për tre çështje bilaterale me Zagreb: emërtimin e pishinës komunale në Kotor, pllakën përkujtimore në ish‑kampin Morinj dhe kompensimin për ish‑të burgosurit. Zyrtarët kroatë i lidhin këto mosmarrëveshje me një agjendë më të gjerë tetë‑pikëshe që përfshin të zhdukurit, krimet e luftës, kërkesat pronësore, kufirin detar dhe anijen‑shkollë Jadran.

Ministri malazez për Punë të Jashtme Ervin Ibrahimović tha më 19 tetor: "Besoj se së shpejti do të dërgojmë një përgjigje për çështjen e ndryshimit të emrit të pishinës në Kotor, për pllakën në kampin Morinj, si dhe për kompensimin. Kjo qeveri i trajton përgjegjshëm këto çështje."

Pikat kryesore dhe pasojat për anëtarësimin në BE

Një pikë e nxehtë është pishina e Kotorit, e emëruar aktualisht për ish‑lojtarin e ujërave të polo Zoran Gopčević. Autoritetet kroate pretendojnë se ai ka qenë roje në Morinj gjatë vitit 1991–1992. Ministria malazeze e Sporteve dhe Rinisë ka propozuar që pishina të marrë emrin e Petar II Petrović Njegoš; janë ndërmarrë hapa ligjorë për ta mundësuar ndryshimin, por kjo nuk mbyll automatikisht mosmarrëveshjet më të gjera.

Morinj është një nga çështjet më delikate mes dy vendeve për shkak të ngjarjeve gjatë luftërave në ish‑Jugosllavi. Kampi funksionoi nga tetori 1991 deri në gusht 1992 dhe atje u mbajtën persona nga rajoni i Dubrovnikut, përfshirë civilë dhe të burgosur lufte. Kroacia kërkon kompensim për rreth 300 shtetas të saj që ishin të burgosur dhe të keqtrajtuar atje dhe insiston që pllaka përkujtimore të ruhet.

Kroacia ka sistematizuar kërkesat e saj në tetë pika: kompensim, pllaka përkujtimore, ndryshim emri pishine, vazhdim i kërkimit për 14 persona të zhdukur, ndjekje e krimeve të luftës, zgjidhje e kërkesave pronësore të familjeve kroate, bisedime për delimitimin detar dhe kthimi/çështja e pronësisë së anijes‑shkollë Jadran. Zagrebi ka thënë se këto pika duhet të zhbllokohen në mënyrë që të mos rëndojnë marrëdhëniet bilaterale dhe procesin e anëtarësimit.

Mali i Zi aspiron të bëhet anëtare e Bashkimit Evropian deri në vitin 2028 dhe ka mbyllur 21 nga 33 kapituj të negociatave, por për të finalizuar procesin nevojitet progres në çështjet e mbetura dhe miratimi i vendeve anëtare. Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se Mali i Zi ka përmbushur kushtet dhe se po zhvillohen bisedime për përgatitjen e marrëveshjes përfundimtare të anëtarësimit, duke shtuar se çështjet bilaterale mund të kërkojnë ende zgjidhje.

Njoftimi i Ibrahimović është një hap drejt adresimit të disa mosmarrëveshjeve, por nuk ka konfirmim që Zagrebi i konsideron të gjitha tetë kërkesat të përmbushura. Rezultati përfundimtar do të varet nga vendimet e saktë, zbatimi i tyre dhe nëse të dyja palët do t’i vlerësojnë si zgjidhje të qëndrueshme.

Foto: material shtypi nga ngjarja