Црна Гора најнапредна на патот кон ЕУ — можно членство во 2028

Црна Гора е најнапредната земја од Западен Балкан во формалните преговори за членство во Европската Унија, а Брисел сега гледа реална можност тоа членство да се случи во 2028 година, доколку преговорите продолжат по планирана траекторија. Претседателката на Европската Комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека преговорите би можеле да завршат во 2026 година, со цел Црна Гора да стане членка во 2028 година.

Со околу 600.000 жители, Црна Гора користи евро од 2002 година; употребата на валутата е толерирана од Европската централна банка и тоа само ја илустрира блискоста на Подгорица до стандардите на ЕУ во однос на други кандидати во регионот.

На средбата во Пржно, покрај Будва, која се одржа во рамки на таканаречениот „Берлински процес“, црногорскиот министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ ги повика своите колеги од Албанија, Северна Македонија, Косово, Србија и Босна и Херцеговина да го забрзаат темпото на реформи.

„Мора да испорачаме реформи“, рече Ибрахимовиќ.

„Мора да испорачаме реформи. Мора да ги направиме нашите институции подготвени. Мора да ги намалиме политичките тензии и преку дијалог да ги решаваме нерешените проблеми. Со нашите постапки мора да покажеме дека европската интеграција не е само стратешка цел, туку и трансформациски процес што самите сакаме да го спроведеме“, рече тој.

Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул, кој има значајна улога во „Берлинскиот процес“, ја поздрави динамиката во Црна Гора: „Дваесет години по независноста, Црна Гора тропа на вратата. Верувајте ми, тоа тропање се слуша и во Берлин и во Брисел“, истакна тој, додавајќи дека пристапувањето може да се случи „во текот на следните години“. Еврокомесарката за проширување Марта Кос им порача на присутните: „Зачувајте ја енергијата во преговарачкиот процес. Црна Гора создаде нов импулс за целиот регион на Западен Балкан и благодарна сум за тоа.“ Таа најави дека уште во октомври формално треба да бидат затворени уште неколку преговарачки поглавја и дека Европската Комисија следната недела ќе претстави нови поттици насочени кон забрзување на реформите, со особен фокус на борбата против корупцијата и организираниот криминал.

На средбата беше изнесено и предупредување за можни ризици: Вадефул предупреди дека разочараноста од забавените пристапни процеси може да ја продлабочи нестабилноста. „Фрустрацијата од процесот на пристапување може да доведе до тоа конфликтите меѓу етничките заедници повторно да се разгорат. Тоа може да се случи во секој момент“, рече тој. Марта Кос ја повтори потребата за помирување: „Помирувањето, не заборавање, туку простување, е единствениот пат за сите држави кон Европската Унија.“

Дипломати во Будва посочија и геополитички фактори кои би можеле да влијаат врз проширувањето — примерот на Украина и Молдавија кои поради геополитички причини може да бидат подготвувани за побрзо напредување, и влијанието на трети сили. Црна Гора, на пример, со кинески кредит финансира автопат вреден повеќе милијарди евра кој треба да се поврзе со внатрешноста и да продолжи кон Србија со рок до 2038 година. Истовремено, некои држави од Западен Балкан и натаму набавуваат евтин руски природен гас, прашање кое е дел од оценката во преговарачкиот процес со ЕУ.

Фото: прес-материјал од настанот