Денеска се чествуваат Светите четириесет од Битола, Ефтимиј Новиот и Лукијан

Православните верници денеска го чествуваат споменот на повеќе големи светители: Светите четириесет Битолски преподобномаченици, Преподобниот Ефтимиј Новиот и Преподобниот маченик Лукијан, презвитер Антиохиски. Денот во народната традиција се користи за преиспитување на верата, добри дела и кратка молитва за здравје и заштита на домот.

Светите четириесет од Битола — заробување и мачеништво

Преданието за Светите четириесет од Битола ги сместува настаните во времето на османлиското освојување на Битола. По четиримесечната опсада, преживеаните монаси од повеќе битолски манастири се засолниле во манастирот „Свети Георгиј Победоносец“. Османлиските сили ги откриле, ги мачеле и ги притискале да ја отфрлат верата во Христос.

За време на духовните препирки, еден Турчин по име Хасан, кој служел како преведувач, толку се воодушевил од христијанското смирение и мудрост што громогласно извикал: „Голем е Бог на христијаните, и јас сум Христов!“. Поради тоа, тој бил жестоко претепан и фрлен во зандана со останатите монаси. На 9 март 1385 година, сите четириесетмина биле погубени на Баирскиот рид и се почитуваат како маченици.

Тропарот кој се пее за споменот гласи: „На Битола благоуханите цветови и сопричесници на мачениците Христови, светите четириесет од душа ги чествуваме. Зашто тие, возвестувајќи ја православната вера, мракоподобната агарјанска заблуда ја изобличија; и поради отсечените божествени глави, од раскошот на рајот се насладуваат.“

Преподобниот Ефтимиј Новиот е роден во Анкира во 824 година од праведните Епифаниј и Ана. По војничката служба, бракот и раѓањето на ќерката Анастасија, тој се посветил на строг подвижнички живот во олимписките манастири и на Света Гора, а потоа живеел како столпник блиску до Солун, каде што основал машки и женски манастир. Неговите чудотворни мошти почиваат во Солун.

Лукијан, роден во Самосат во Сирија, стекнал широко светско и духовно образование, им го раздал имотот на сиромашните и се посветил на исправување искази во Светото Писмо според еврејскиот текст. За време на гоненијата од царот Максимијан бил предаден од завидливиот еретички свештеник Панкратиј. На патот кон Никомидија успеал да ги преобрати во верата 40 војници, кои и тие подоцна пострадале маченички. Свети Јован Златоуст за него пишал: „Тој го презре гладот, да го презреме и ние раскошот и да ја уништиме власта на стомакот…“ Тој се причестил во затворот на Богојавление, а утредента Му го предал својот дух на Бога во 311 година.

Иако овој ден не е означен со црвено слово во официјалниот црковен календар, во народната пракса често се држи со пост, внатрешно преиспитување и со дела на милосрдие. Споменот нè потсетува на пораката на патријархот Павле: „Бидете луѓе!“ — бидете смирени, правете добри дела и помагајте им на оние кои имаат потреба. Денес се препорачува да се изговори гласна молитва за здравје, заштита на домот и спасение на душата.

Фото: Илустрација (АИ)