Дивиот лук: што вели науката за придобивките и безбедноста

Дивиот лук (Allium ursinum), познат во делови од Балканот и како сремуш, е пролетна самоникната билка која долго време е дел од народната кујна и традиционалната медицина. Неговите млади листови содржат сулфурни соединенија — меѓу нив и соединенија поврзани со алин — како и витамин Ц, каротеноиди и антиоксиданти, што ја поттикнува научната заинтересираност.

Од историја до модерни студии

Историските записи му припишуваат заслуги на личности како д-р Кунцл, а растението било прогласено за медицинска билка на годината во Европа во 1996 година, но ова признание не значи дека има верификувани клинички докази. Лабораториските и претклиничките истражувања покажуваат охрабрувачки резултати: одредени екстракти влијаат на крвните садови и механизми поврзани со притисокот, а други покажуваат антимикробна активност in vitro. Тоа не е доволно за заклучок дека консумацијата на дивиот лук сама по себе ќе го лекува хипертензијата, ќе го намали холестеролот или ќе излечи инфекции кај луѓето.

Во народната медицина сремушот често се препорачувал за лица со покачен крвен притисок, проблеми со циркулацијата и повисоки липиди, а и денес е сезонски лекарски препарат и вкусен додаток во кујната. Антиоксидантите присутни во растението укажуваат на потенцијална улога во заштитата од оксидативен стрес, процес поврзан со стареењето и хроничните болести.

Сепак, треба да се внимава на безбедноста. Концентрирани препарати и додатоци можат да имаат ефект врз тромбоцитната функција; затоа лицата на антикоагулантна терапија или со нарушувања на крварењето треба да се консултираат со лекар пред да користат силни екстракти. Покрај тоа, поголеми количини може да предизвикаат желудочни тегоби кај чувствителни лица, а алергија од родот Allium е можна.

За собирањето во природа е неопходна голема претпазливост: младите широки листови на сремушот лесно можат да се измешаат со отровни растенија, особено момина солза (Convallaria majalis) и есенски мразовец (Colchicum autumnale). Мирисот од лук не е сигурен доказ за идентификација, бидејќи мирисот може да остане на рацете по претходен контакт и да доведе до погрешна проценка. Неправилна идентификација може да предизвика сериозно труење, па дури и животозагрозувачки ситуации.

Кулинарски, младиот див лук се користи во салати, песто, намази и супи кога е нежeн на пролет. Дивиот лук претставува интересен извор на хранливи состојки и биолошки активни материи и заслужува дополнителни истражувања, но не треба да се смета за замена за медицинска терапија или како лек кој може да исцели сериозни болести.

Фото: прес-материјал од настанот