Две третини од јавните здравствени установи имаат в. д. директори, велат учесници на панел

Панел-дискусијата во Скопје ја изнесе на виделина долгогодишната партизација во раководствата на јавните здравствени установи: според учесниците, "Две третини од јавните здравствени установи имаат в. д. директори", а измени донесени со законот не гарантираат целосно поставување по заслуги.

„Две третини од јавните здравствени установи имаат в. д. директори“, „Секој директор во здравството прво што прави е менува плочки“, беа меѓу пораките од панелот „Департизација на именувањето на директорите на јавните здравствени установи“.

„Собранието на 11 февруари го донесе Законот за дополнување на Законот за здравствена заштита, со кој се укинува дискреционото право на директорот при вработувања, но тоа не е доволно, потребни се уште измени“, рече модераторката Катарина Синадиновска.

Потребни колективни проверки и јасни критериуми

Гоце Коцевски, коавтор на анализа заедно со Борјан Ѓузелов, посочи дека новиот закон го дефинира критериумот на премногу општ начин — на пример: пет години работно искуство, да предложи програма и да познава странски јазици — што ја отежнува проверката дали кандидатите навистина ги исполнуваат потребните стандарди.

„Поставката е уште пооскудна, т. е. вели 'Управниот одбор распишува јавен оглас, па јавниот оглас се објавува во дневни весници, и министерот носи решение и тука завршува постапката. На овој начин поставена законската рамка има една суштинска слабост, а тоа е дека ние не можеме да направиме проверка дали лицето кое што се пријавува за конкурс навистина ги задоволува критериумите кои што се неопходни за водење на здравствена установа',“ кажа Коцевски и додаде дека Министерството за здравство навело податок дека две третини од установите се со в. д. директори.

Коцевски предупреди дека она што законот го третира како исклучок — временска поставка од шест месеци доколку конкурсот е неуспешен — кај нас станува правило и дека мандатите редовно се продолжуваат. „Она што недостасува е задолжително да се проверува стручноста, соодветноста на лицето кое што е кандидат... Во моментов тоа го немаме. Второ, таа проверка во никој случај не треба да ја врши лицето кое што именува, односно министерот за здравство. Тоа може да биде управниот одбор, може да биде здравствениот совет, може да биде некој ад хок тело“, рече тој.

Д-р Бојан Трајковски нагласи дека проблемот не е недостаток на кадар, туку критериумите и праксата на партиско вработување. „Најчесто се поставени луѓе кои биле добри за време на предизборието и биле нешто во партијата, па сега преку возвратни услуги се поставуваат на некоја позиција... Главниот проблем е што буквално сите ешалони се именуваат без апсолутно никаков критерум. Не е оправдано директори на институции да не бидат лекари. Тие треба да се лекари секогаш, освен во исклучителни ситуации“, рече Трајковски и додаде: „Секој директор во здравството прво што прави е менува плочки.“

Новинарката Соња Колевска‑Делевска опиша пријава од пред две години за рекетирање на веледрогерија од страна на директор на јавна детска болница, тврдејќи дека исплатите се одложуваат и се вршат по рати, а некои доверители се соочуваат со притисоци или условување на плаќањето. „Редакцијата објави текст во која вели дека му стои на располагање на Основното јавно обвинителство Скопје да ги даде податоците за јавната здравствена установа пријавена за коруптивно однесување, но до ден денес не ги побараа“, рече Колевска‑Делевска.

Евроамбасадорот Михалис Рокас оцени дека темата е меѓу клучните за структурните реформи и и покрај тоа што го поздрави донесувањето на законот, предупреди дека тој останува со ограничен опсег и дека треба да се адресираат составот на селекциските одбори, методологијата за селекција и критериумите за отпуштање за да се врати довербата во системот.

На панелот учествуваа претставници на граѓанската иницијатива „ЗАМИСЛИ“, правни експерти, клиничари и цивилни организации, а во медиумските извештаи беше цитиран и министерот Алиу кој најавил укинување на дискреционото право што овозможувало партиски поставувања.

Фото: СДК.МК)