Dy të tretat e institucioneve publike shëndetësore janë me drejtorë në detyrë, thonë panelistët

Një panel në Shkup nxori në pah politizimin e emërimeve në drejtimin e institucioneve publike shëndetësore: sipas pjesëmarrësve, “Two thirds of public health institutions have acting directors” (dy të tretat e institucioneve publike shëndetësore kanë drejtorë në detyrë), dhe ndryshimet ligjore të miratuara më 11 shkurt nuk sigurojnë ende emërime bazuar në merita.

“Sot diskutuam temën ‘Depoliticising the appointment of directors of public health institutions’ — ligji i miratuar nga Kuvendi më 11 shkurt e hoqi të drejtën diskrecionale të drejtorit për rekrutim, por ende ka boshllëqe që duhet të plotësohen,” tha moderatorja Katarina Sinadinovska.

Goce Kocevsky, bashkëautor i analizës, vuri në dukje se ligji përcakton kritere shumë të përgjithshme — për shembull pesë vjet përvojë pune, paraqitje e një programi dhe njohje e gjuhëve të huaja — gjë që e bën të vështirë verifikimin nëse kandidatët plotësojnë realisht standardet e nevojshme.

Zgjidhje: trupa kolektive dhe verifikim i detyrueshëm

Kocevsky theksoi se procedura e parashikuar lejon që administrata të shpallë konkursin, të publikohet njoftimi në gazeta dhe ministri të marrë vendimin, pa një mekanizëm të pavarur verifikimi. Ai përmendi se Ministria e Shëndetësisë ka raportuar se dy të tretat e institucioneve publike shëndetësore drejtohen nga drejtorë në detyrë.

Për më tepër, ai paralajmëroi se përjashtimi i parashikuar në ligj — emërimi përkohës prej gjashtë muajsh në rast të konkursit të pasuksesshëm — në praktikë është bërë rregull, ndërsa mandatet shtyhen vazhdimisht. “What can be done, what is missing, is obligatory verification of the expertise and suitability of the candidate,” tha Kocevsky, duke shtuar se kjo verifikim duhet ta bëjë një trup kolektiv — bordi menaxhues, këshilli shëndetësor ose një panel ad hoc — jo ministri që emëron drejtorin.

Dr. Bojan Trajkovski nënvizoi se problemi kryesor janë kriteret e dobëta dhe praktikat e vendosjes partiake. “The main problem is that literally all echelons are appointed without absolutely any criterion. It is not justified for institution directors not to be physicians. They should be physicians always, except in exceptional situations,” tha Trajkovski, dhe përmendi një anekdotë të përmbledhur: “Every director in health first thing does is change tiles.”

Gazetarja Sonja Kolevska-Delevska rrëfeu një rast të para dy vjetësh, kur një pronar i një farmashorti deklaroi se ishte shantazhuar nga një drejtor i një spitali publik për fëmijë dhe se pagesat për faturat publike shpesh varetin nga vendime diskrecionale. Redaksia kishte ofruar informacion për Prokurorinë Themelore Publike në Shkup, por deri më sot nuk është kërkuar, tha Kolevska-Delevska.

Ambasadori i BE-së Michalis Rokas e cilësoi temën si thelbësore për reformat strukturore të vendit: ai përshëndeti miratimin e ligjit por paralajmëroi se ai ka shtrirje të kufizuar dhe duhet të adresojë përbërjen e komisioneve selektive, metodologjinë e përzgjedhjes dhe kriteret e shkarkimit për të rikthyer besimin në sistem.

Pjesëmarrës në panel ishin përfaqësues të iniciativës “Zamisli”, ekspertë ligjorë, klinicistë dhe organizata qytetare. Në raportimet mediatike u përmend edhe ministri Aliu, i cili ka deklaruar se synon të heqë të drejtën diskrecionale me të cilën drejtorët emëronin kuadro partiake në vend të kandidatëve më të mirë.

Foto: SDK.MK)