ЕК со патокази за четири земји: Црна Гора може да ги заврши преговорите во декември 2026

Европската комисија објави четири индикативни патокази со можни рокови за преговарачките процеси на Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина, додека Македонија не е меѓу земјите за кои е предвиден конкретен календар.

Клучни рокови и предуслови

За Црна Гора Комисијата предлага преостанатите 14 поглавја да се затворат на две последни меѓувладини конференции: пет поглавја во ноември 2026 и останатите девет во декември 2026, по што текстот на договорот за пристапување би се усогласил напролет, а потпишувањето би можело да се случи во јуни 2027. Комисијата нагласува дека за затворање на поглавјата е потребно Советот да потврди дека се исполнети завршните мерила, како и договори за преодните периоди, финансискиот пакет и институционалните прашања поврзани со пристапувањето.

За Албанија патоказот предвидува привремено затворање на 31 поглавје во три етапи за да се оствари целта на владата за завршување на преговорите до крајот на 2027 година. Комисијата предлага шест приоритетни поглавја до крајот на 2026 (меѓу кои правото на интелектуална сопственост, економската и монетарната политика и надворешната и безбедносната политика), уште десет во првата половина на 2027 (вклучувајќи јавни набавки, слободно движење на капиталот, дигитална трансформација, медиуми и царинска унија) и 15 во втората половина на 2027 (меѓу кои земјоделство, енергетика, животна средина и двете поглавја за владеење на правото), при што кластерот „Темели“ би се затворил последен.

За Молдавија Комисијата предвидува отворање на последните два кластери – „Зелена агенда и одржлива поврзаност“ и „Ресурси, земјоделство и кохезија“ – до крајот на 2026 и издвојува можност за затворање до 25 поглавја во 2027: девет за првата половина на 2027 (на пр. наука и истражување, образование и култура, слободно движење на капиталот и царинска унија) и 16 во втората половина (вклучувајќи конкуренција, оданочување, транспорт, енергетика и животна средина). Молдавската влада има цел да ги заврши преговорите на почетокот на 2028 година; Комисијата ја оценува таа цел како амбициозна, но остварлива ако реформите продолжат со сегашното темпо.

За Украина Комисијата предлага отворање на истите два кластери до крајот на 2026 и очекува Киев значително да го забрза темпото на реформи за да ги исполнни преодните мерила за владеење на правото во првата половина на 2027. Формирана е посебна работна група за поддршка. Патоказот предвидува едно поглавје – „Образование и култура“ – за можно затворање во првата половина на 2027 и уште шест во втората половина (интелектуална сопственост, социјална политика и вработување, претпријатија и индустриска политика, наука и истражување, надворешни односи и надворешна, безбедносна и одбранбена политика). Украинската влада цели да ги заврши преговорите до крајот на 2028 година.

Македонија не е дел од овие четири патокази. Во делот посветен на земјата, Комисијата потсетува дека останува неисполнета обврската за уставни измени со кои во Уставот би биле вклучени и граѓаните што се дел од други народи, меѓу кои и Бугарите, додека властите продолжуваат да работат на домашни патокази за владеење на правото, реформа на јавната администрација, функционирање на демократските институции и акцискиот план за малцинствата. "Кос: Условите за Северна Македонија се јасни, треба да ги направи уставните измени за да се придвижи кон ЕУ – сè зависи од земјата", изјави еврокомесарката за проширување.

Патоказите се објавени како посебни анекси (I–IV) на пакетот за проширување. Роковите се индикативни и нивното остварување ќе зависат од напредокот на реформите во секоја земја и од одлуките на институциите на ЕУ и на земјите членки; конечните одлуки за текстовите на договорите и нивната ратификација остануваат во надлежност на Советот, Европскиот парламент и националните ратификациони органи.

Фото: Принтскрин