ЕУ не може да се договори кој ќе ја претставува на мировните преговори за Украина

Европски лидери остануваат поделени околу тоа кој ќе ја претставува Европа на идните мировни преговори меѓу Украина и Русија, раскол што стана јасно за време на Самитот на Европската политичка заедница во Даблин на 13.11.2026.

Притисокот да се предложи едно име за европски претставник порасна откако американскиот специјален пратеник Стив Виткоф им соопшти на новинарите дека Европејците ќе учествуваат на следните средби. Самитот во Даблин, на кој присуствуваа 47 европски лидери, следеше по дипломатската турнеја на двајца советници на администрацијата на Доналд Трамп — неговиот зет Џаред Кушнер и Виткоф — кои прво разговараа во Абу Даби, а потоа се сретнаа со рускиот претседател Владимир Путин во Москва.

Кој може да заземе место на преговарачката маса?

Каја Калас е меѓу личностите кои најчесто се споменуваат како можен претставник на ЕУ; меѓу потенцијалните кандидати е и претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта. Сепак, столиците во ЕУ не успеале да се усогласат за едно име и многу национални лидери велат дека би сакале лично да присуствуваат на преговорите.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц инсистираше дека Европа мора да биде присутна. „На преговарачката маса мора да седат Украина, Европејците, Американците и, се разбира, Русија“, им изјави тој на новинарите во Даблин, додека истовремено ја намали важноста на идејата за назначување специјален пратеник. Украинскиот претседател Володимир Зеленски им кажа на другите лидери: „Сè уште не директно, ниту во моментот кога Русите ќе седнат на преговарачката маса. Но Европејците веќе се вклучени. И мора да се погрижиме Европа да стане постојан дел од овие преговори.“

Јавните несогласувања кулминираа и во писма и јавни изјави. Италијанската премиерка Џорџа Мелони му испрати остро писмо на Антонио Кошта во кое го критикуваше недостигот од единство: „Со тоа што ја прикажуваме Европа како неорганизирана и разединета, ние само им служиме на интересите на оние кои сакаат оваа војна да продолжи.“ Словенечкиот премиер Јанез Јанша изјави дека ситуацијата создава „лошо расположение“ меѓу лидерите, што беше оспорено од латвискиот премиер Андрис Кулбергс.

Покрај меѓусебните разделби, на состанокот се чуо и страв од можни отстапки кои би и ја промениле европската безбедносна архитектура. Како што Путин, според известувањата, го прашал за време на средбата во Москва: „Што слушаме од нив [Европејците]? Дека штом ќе биде потпишан мировен договор, тие веднаш ќе распоредат војници во Украина. Тоа е легитимна цел за нас, па војната веднаш ќе продолжи.“ Американскиот претседател Доналд Трамп јавно изјави дека се надева на „многу голем, прекрасен договор“ кој „можеби ќе ја вклучи цела Европа,“ формулација што Зеленски ја оцени како „малку чудна.“

Лидерите предупредија дека расправата околу претставништвото ја одвлекува вниманието од практични прашања, пред сè како да се обезбеди финансирање за Украина додека војната продолжува. Во октомври Европската комисија утврди дефицит од 70 милијарди евра во средствата што ЕУ претходно ѝ ги ветила на украинската економија. Словачкиот премиер Роберт Фицо се противи на каква било дополнителна финансиска и воена поддршка за Украина, додека канцеларот Мерц предупреди дека би можел да го блокира следниот седумгодишен буџет на ЕУ доколку земјите-членки не се согласат да придонесат за финансирањето на Украина.

Фото: прес-материјал од настанот