ЕУ подготвува патокази за Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија; Северна Македонија засега надвор

Европската Унија подготвува конкретни патокази со чекори и ориентативни рокови за четири најнапредни земји кандидатки за членство — Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија, додека земји што се во порана фаза од процесот, меѓу кои и Северна Македонија, засега нема да добијат такви документи.

Патоказите ќе прецизираат што точно се бара од секоја земја кандидатка, ќе ги утврдуваат обврските на сегашните членки и ќе вклучуваат приближни датуми за затворање на преговарачките поглавја групирани во одделни кластери, со цел да им обезбедат на најнапредните кандидати поголема сигурност дека континуираниот напредок може да доведе до членство.

Што значат патоказите за земјите-кандидати

Според извори од Европската комисија, патоказите ќе содржат конкретни чекори што секоја држава треба да ги спроведе и ќе ја разјаснат улогата на земјите-членки при одобрувањето на следните фази. Исто така, ќе бидат дадени ориентативни рокови кога би можело официјално да се затворат преговарачките поглавја во рамките на кластерите.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во својот говор овој месец најави насочена поддршка за кандидатите „кои постигнале најголем напредок“, а еврокомесарката за проширување Марта Кос изјави дека се надева оти по завршувањето на разговорите со европските лидери ќе следи „есен на проширувањето“.

Другите земји кандидатки кои се во порана фаза — Северна Македонија, Косово и Босна и Херцеговина — во овој момент нема да добијат патокази, велат официјални претставници на ЕУ. Исто вака, процесите за Србија, Грузија и Турција се во застој поради загриженост за назадување во демократските и судските стандарди.

Оваа иницијатива доаѓа во време кога се разгледуваат и моделите за „постепено вклучување“ во ЕУ, со економски придобивки и пристап до заеднички проекти како награда за исполнетите реформи. Европската комисија најавува и можни измени во внатрешните правила за воведување заштитни механизми — итни клаузули и преодни периоди — што би го ограничиле ризикот новите членки да блокираат клучни политики или да се повлечат од преземените обврски. Неделава фон дер Лајен ќе ги посети Црна Гора, Албанија, Северна Македонија и Косово; таа не планира посети на Србија и Босна и Херцеговина, бидејќи во двете земји наскоро треба да се одржат избори.

Фото: прес-материјал од настанот