ЕУ предлага постепено членство, помалку блокади и построг надзор по приемот

Европската комисија ја претстави новата стратегија за проширување која треба да ги забрза и стабилизира преговорите и истовремено да ги заостри контролите по влезот на новите членки. Документот, презентиран на 7 октомври 2026 и со наслов „Подготовки за поширока Унија“, го задржува принципот на напредување според заслуги, но предлага механизми што процесот да стане попредвидлив и помалку подложен на билатерални блокади.

Помалку едногласност, постепено пристапување и продолжен надзор

Според предлогот, отворањето на преговарачките кластери и други меѓучекори во преговорите би можеле да се одлучуваат со квалификувано мнозинство наместо со едногласност, додека конечниот прием и натаму ќе бара согласност од сите членки. Целта е да се намали влијанието на една држава која би го успорила процесот поради билатерални спорови што не ги засегаат критериумите за членство.

Кандидатите би добивале постепен пристап до делови од Единствениот пазар, до европските програми, агенции и финансиски инструменти веќе за време на преговорите. Предвидено е и постепено вклучување во транспортните, енергетските и дигиталните мрежи, како и пошироко учество во работата на институциите преку облици на набљудувачки статус. Секој чекор ќе зависи од конкретен реформски напредок и стекнатите права може да бидат повлечени при назадување во реформите.

Комисијата предлага и постојан мониторинг на владеењето на правото — судството, борбата против корупцијата и слободата на медиумите — кој ќе продолжи и по пристапувањето на земјата. Исплатата на европските средства ќе биде сè повеќе условена со конкретни резултати во реформите, а идните членки од денот на пристапувањето ќе мора целосно да учествуваат во Европското јавно обвинителство.

Како заштитен механизам, документот предвидува нови санкции за демократско назадување: ограничување на одредени права, суспензија на учество во поединечни политики и, во исклучително сериозни случаи, привремено одземање на правото на глас во Советот на ЕУ. Овие мерки може да важат до 15 години по приемот на нова членка.

Украина добива посебен третман во земјоделството: поради големината и продуктивноста на аграрниот сектор, Комисијата предлага ограничувања на пристапот до субвенции и до пазарот за чувствителни производи, додека истовремено ќе ја поддржува обновата на украинскиот извоз на трети пазари.

За првпат во ваков обем, проширувањето се третира и како безбедносен проект: идните членки ќе треба целосно да се усогласат со надворешната и безбедносната политика на ЕУ, вклучувајќи го и режимот на санкции, и да зајакнат соработката во одбраната, сајбер‑безбедноста, воената мобилност и борбата против хибридните закани. Основната порака е двоен пристап — повеќе интеграција и користи пред членството, и посилен надзор и условување по пристапувањето, за да се избегнат повторувања на грешките од минатото.

Фото: прес-материјал од настанот