Evropa përballet me dimër me rezervat më të ulëta të gazit në më shumë se një dekadë

Shtetet evropiane mund të hyjnë në sezonin e ngrohjes me rezervat më të dobëta të gazit në rreth 13 vjet, çka rrit shqetësimet për rritje të mprehtë të çmimeve në rast të një dimri të ftohtë.

Në javën e fundit të gushtit, kapacitetet e magazinimit të gazit në Bashkimin Europian ishin të mbushura rreth 63 për qind — dukshëm më pak se mesatarja prej rreth 80 për qind për këtë periudhë të vitit. Nëse ritmi i ngadalshëm i mbushjes vazhdon, BE mund të hyjë në dimër me rezervat rreth një të pestën më të ulëta se mesatarja pesëvjeçare dhe me nivelin më të ulët që nga 2013.

Dallime rajonale dhe pritjet e tregut

"Nivelet më të ulëta të rezervave natyrisht rrisin rrezikun e paqëndrueshmërisë më të madhe të çmimeve gjatë dimrit," tha analisti i gazit Greg Molnar. Problemi mund të përkeqësohet nga vala të gjata të ftohta ose periudha me erë të dobët, kur rritet kërkesa për gaz për ngrohje dhe për prodhim të energjisë.

Tregu evropian i gazit ishte relativisht i qetë gjatë verës, pasi tregtarët prisnin hapjen e ngushticës së Hormuzit dhe fluks më të madh të lëngshëm të gazit para dimrit. Megjithatë, ngadalësimi i mbushjes së rezervave u intensifikua kur lufta amerikano-izraelite kundër Iranit prishi seriozisht eksportet e naftës dhe gazit nga rajoni i Gjirit Persik. Rezervat u reduktuan gjithashtu nga fundi i së kaluarës dimrit që ishte i ftohtë dhe nga përdorimi i shtuar i termocentraleve me gaz gjatë valëve të nxehtësisë verore.

Në terma fizikë mungesa e gazit në Evropë nuk pritet këtë dimër, por tregjet po pozicionohen për çmime ndjeshëm më të larta. Në javët e fundit, çmimi referencë evropian i gazit ka tejkaluar 68 euro për megavat-orë — niveli më i lartë në më shumë se tre vjet dhe më shumë se dyfish i nivelit në fillim të vitit. Analistët e Goldman Sachs vlerësojnë se, nëse eksportet nga Lindja e Mesme nuk kthehen në normalitet, çmimet evropiane mund të duhet të ngjiten mbi 100 euro për megavat-orë për të tërhequr mjaftueshëm LNG për kërkesën dimërore.

Rezervat më të ulëta janë regjistruar në Evropën Perëndimore: Gjermania, e cila ka kapacitetin më të madh për magazinim në kontinent, është vetëm pak mbi 50 për qind e mbushur; Belgjika është rreth 49 për qind, ndërsa Holanda rreth 44 për qind. Gjendja është ndjeshëm më e mirë në Itali, ku magazinimet janë mbi 80 për qind, dhe në Poloni, e cila është mbi 90 për qind.

Mbretëria e Bashkuar është veçanërisht e ekspozuar, sepse pavarësisht se është një nga konsumatorët më të mëdhenj të gazit në Evropë, ka kapacitet shumë të vogël magazinimi. Ajo mbështetet kryesisht në gaz të ardhur përmes tubacioneve nga Europa kontinentale dhe Norvegjia, si dhe në LNG të sjellë me tankerë nga SHBA dhe Lindja e Mesme. Qeveria britanike po shqyrton ndihmë financiare direkte për pronarët e magazinimeve dhe tubacioneve për t'i ndihmuar me kostot e mirëmbajtjes dhe modernizimit gjatë dekadave të ardhshme.

Ndërkohë, është nënshkruar një marrëveshje për ndërtimin e një tubacioni gazi midis Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë, si pjesë e përpjekjeve për të forcuar lidhjet e furnizimit në Ballkanin Perëndimor.

Foto: EPA-EFE/FILIP SINGER