Европската Унија предлага промени во јавните набавки, Австрија најавува измени

Европската комисија предложи нов систем за јавни набавки со цел начинот на трошење јавните пари во Европската Унија да го стави фокусот на квалитетот, безбедноста, отпорноста и потеклото на производите, наместо само на најниската цена. Пазарот на јавни набавки е вреден околу 2,6 трилиони евра годишно, што изнесува приближно 15 проценти од економијата на Унијата, а предлогот доаѓа во време на засилени трговски тензии и конкуренција од Кина и САД.

Што предвидува предлогот

Новите правила предвидуваат дека изборот на понудата треба да се базира на најдобриот однос помеѓу цена и квалитет, наместо цената да биде доминантниот фактор. Критериуми поврзани со квалитетот — вклучувајќи ги животната средина, социјалните услови, иновациите, безбедноста и отпорноста на синџирите на снабдување — треба да имаат најмалку 30 проценти од тежината при оценувањето. За договори каде што најголем дел од трошоците отпаѓа на работната сила, најмалку половина од оценувањето треба да се темели на квалитетот и на другите критериуми, а не само на цената.

Предлогот ја предвидува и опцијата јавните институции да применуваат "европска предност" — можност да се даде предност на европски понуди во одредени набавки и да се ограничи пристапот на компании од земји со кои ЕУ нема еквивалентни договори за јавни набавки.

Комисијата не ги именува директно поединечните трговски партнери како единствена цел, но предложените мерки се вклопуваат во пошироката политика за намалување на зависноста од странски производители. Кина не е членка на Договорот за јавни набавки на Светската трговска организација, додека Европската Унија е, што отвора можности за ограничувања во рамки на меѓународните обврски на Унијата. Исто така, предлогот поставува критериуми кои ќе ги земаат предвид потеклото на производите, а не само седиштето на компанијата, бидејќи многу производи содржат компоненти направени во повеќе држави.

Целта е правилата да ја зголемат отпорноста на снабдувањето и да го искористат јавниот пазар како средство за поддршка на европското производство и иновациите. Предлог‑правилата сега ќе поминат низ преговори со Европскиот парламент и Советот на Европската Унија, па финалната верзија може да претрпи промени.

Прашањето е релевантно за Австрија, каде јавниот сектор годишно троши десетици милијарди евра преку набавки. Австрискиот министер за економија Волфганг Хатмансдорфер неодамна предложи национални промени со кои државните институции и јавните компании би ги земале предвид европската додадена вредност при изборот на понуди. Хатмансдорфер најави и промени во австриските правила за јавни набавки така што, покрај цената, поголема улога ќе имаат квалитетот и влијанието врз животната средина. За практична примена ќе биде потребно попрецизно следење на тоа каде навистина се создава економската вредност, бидејќи компании можат да имаат седиште во Европа, а главниот дел од производството и додадената вредност да се реализира во други земји.

Фото: Слободен печат - Зоран Русмир