BE propozon ndryshime në prokurimet publike; Austria përgatitet

Komisioni Evropian ka propozuar ndryshime në mënyrën se si shpenzohen paratë publike në Bashkimin Evropian, duke i dhënë më shumë rëndësi kualitetit, sigurisë, rezistencës dhe origjinës së produkteve në prokurimet publike. Bëhet fjalë për një treg me vlerë rreth 2.6 trilion euro në vit — ose rreth 15 për qind të ekonomisë së BE-së — dhe propozimi vjen në një kohë të tensioneve tregtare në rritje dhe konkurencës së fortë nga Kina dhe SHBA.

Pikat kryesore të propozimit

Sipas draft‑rregullave, autoritetet prokuruese duhet të përzgjedhin ofertat bazuar te raporti më i mirë midis çmimit dhe cilësisë, jo vetëm çmimi më i ulët. Kritere të lidhura me cilësinë — përfshirë mjedisin, kushtet sociale, inovacionin, sigurinë dhe rezistencën e zinxhirëve të furnizimit — duhet të përbëjnë të paktën 30 për qind të peshës në vlerësim. Për kontratat ku shumica e kostove janë të punës, të paktën gjysma e vlerësimit duhet të bazohet në cilësi dhe kritere të tjera, jo vetëm në çmim.

Propozimi gjithashtu parashikon mundësinë që institucionet publike të zbatojnë një "preferencë evropiane", që do të lejonte t'u jepet përparësi ofertave evropiane në disa prokurime dhe të kufizohej qasja e kompanive nga vende me të cilat BE‑ja nuk ka marrëveshje ekuivalente për prokurime publike.

Masat nuk e emërtojnë Kinën si qëllim të vetëm, por bien në përputhje me politikën më të gjerë për uljen e varësisë nga furnizuesit e jashtëm. Kina nuk është anëtare e Marrëveshjes për Prokurimet Publike (GPA) të Organizatës Botërore të Tregtisë, ndërsa BE‑ja është, dhe kjo hap mundësi për kufizime brenda detyrimeve ndërkombëtare të Bashkimit. Komisioni kërkon gjithashtu që kriteret të reflektojnë origjinën e produktit, jo vetëm vendndodhjen e selisë së kompanisë, pasi shumë produkte përmbajnë komponentë nga vende të ndryshme.

Qëllimi është të rritet rezistenca e zinxhirëve të furnizimit dhe që paratë publike të përdoren për të nxitur inovacionin dhe kapacitetin industrial evropian. Propozimi tani duhet të negociohet me Parlamentin Evropian dhe Këshillin e Bashkimit Evropian dhe mund të pësojë ndryshime gjatë këtij procesi.

Austria ka nisur tashmë përgatitjet e saj. Ministri austriak i ekonomisë Wolfgang Hatmansdorfer ka propozuar qasje të ngjashme, duke i obliguar institucionet shtetërore dhe kompanitë publike të marrin parasysh vlerën e shtuar evropiane të ofertave. Hatmansdorfer ka paralajmëruar ndryshime në rregullat e prokurimeve publike të Austrisë, ku përveç çmimit do të ketë rol më i madh kualiteti dhe ndikimi mjedisor. Për zbatimin praktik do të jetë i nevojshëm një mekanizëm më i saktë për të matur se ku realisht krijohet vlera ekonomike, pasi një kompani mund të ketë seli në Evropë por pjesën më të madhe të prodhimit dhe vlerës së shtuar ta krijojë në vende të tjera.

Foto: Sloboden pechat - Zoran Rusmir