Европски дипломати сомнежи во брз прием на Украина, јавната поддршка опаднала

Повеќе од 12 дипломати и функционери од земјите членки на Европската унија во приватни разговори изразиле сомнежи дека Украина ќе стане полноправна членка во наредните неколку години, и покрај јавното изразување поддршка од дел од европските лидери. Како причини за резерва се наведуваат неизвесниот исход од војната со Русија, корупцијата, финансиските трошоци, земјоделската конкуренција и политичкиот отпор во одредени членки.

Анкета: поддршката меѓу граѓаните значително опаднала

Истражување на фондацијата Бертелсман, објавено во октомври, покажува дека 47 проценти од анкетираните во ЕУ поддржуваат украинско членство во следните неколку години, наспроти 69 проценти во март 2022 година. Против брз прием се изјасниле 53 проценти од вкупните испитаници; во Германија против се 59 проценти, а во Франција и во Полска по 57 проценти. Во Украина поддршката останува висока — 83 проценти, додека во Шведска е 69 проценти.

Анкетата била спроведена во јуни 2026 година меѓу 18.948 испитаници, од кои 16.795 во земјите на ЕУ и 2.153 во делови на Украина под контрола на украинската влада. Во Полска поддршката паднала од 87 отсто во 2022 година на 43 отсто во 2026 година. Поддршката за проширувањето на ЕУ како целина се намалила од 73 на 48 проценти. Противењето на брз прием не значи нужно и противење на членство во подалечна иднина.

Економските грижи се меѓу главните двигатели на скепсата: 64 проценти од испитаниците во ЕУ очекуваат повеќе економски предизвици отколку можности, а 62 проценти не се подготвени да прифатат краткорочни трошоци. Во Украина, 74 проценти очекуваат економски придобивки и 67 проценти се подготвени да прифатат такви трошоци. Различни се и ставовите за условите за членство — 37 проценти од испитаниците во ЕУ го наведуваат мировниот договор со Русија како важен фактор, додека во Украина само 18 проценти го посочуваат тоа, а 50 проценти нагласуваат домашни реформи.

Особено чувствително е земјоделството: пониските трошоци за производство во Украина би можеле да ја зголемат конкуренцијата, да влијаат врз цените и распределбата на европските субвенции. Полскиот земјоделец Мирослав Халеј, кој во 2022 година им помагал на украинските бегалци, а подоцна протестирал против увозот на украинско жито, вели дека на целосно отворен пазар полските производители нема да можат да се натпреваруваат со поевтините украински производи и би ја преиспитал својата позиција доколку се воведат ограничувања. Градоначалникот на полската општина Долхобичув, Гжегож Древник, смета дека членството на Украина би ја зајакнало безбедноста на Полска, но под определени услови.

Од политичката десница доаѓаат предупредувања за економските ризици: Марин Ле Пен ги посочува земјоделската конкуренција и можните намалувања на субвенциите, а германската партија Алтернатива за Германија во септември поднесе парламентарен предлог против членството на Украина. Некои членки, вклучително и Франција, најверојатно би организирале референдум пред ратификација.

И покрај сомнежите, пристапните преговори продолжуваат. Украина аплицираше во февруари 2022 година, доби кандидатски статус во јуни 2022 и ги започна преговорите во јуни 2024 година. Во 2026 година отвори четири преговарачки кластери, последните два на 13 октомври, за внатрешниот пазар, конкурентноста и инклузивниот раст, со вкупно 17 поглавја. Извештајот на Европската комисија од 4 ноември оценува дека Украина ги исполнува условите за отворање на преостанатите кластери и дека специјализираните антикорупциски институции функционираат независно и ефикасно, но бара дополнителни реформи во владеењето на правото, демократските институции, јавната администрација и заштитата на малцинствата. Киев сака да ги заврши преговорите до крајот на 2028 година, но тоа не е гарантиран датум за членство.

На политичката сцена, германскиот канцелар Фридрих Мерц предложи придружно членство со учество на одредени европски состаноци без право на глас, што Украина го оцени како неправедно. Европската комисија предложи постапна интеграција во енергетиката, транспортот, дигиталниот сектор и одбраната, со можни ограничувања на финансиската помош и пазарниот пристап за чувствителни земјоделски производи. „Во многу земји политичарите не очекуваат прием ни за десет години“, изјавил Гералд Кнаус, претседател на Европската иницијатива за стабилност, предупредувајќи дека сомнежите во европските ветувања би можеле да ја деморализираат Украина.

Украинските власти, пак, тврдат дека членството би ја зајакнало безбедноста на Европа. „Приемот на Украина е корисен за Европската Унија“, изјавил Хеорхиј Тихиј, портпарол на украинското Министерство за надворешни работи, потенцирајќи ја армијата од околу еден милион луѓе, нејзиното борбено искуство и способности при користење беспилотни летала.

Фото: прес-материјал од настанот