Германија: Економијата полека закрепнува, но долгорочните ризици остануваат

Германската економија бележи бавен раст, но водечките економски експерти предупредуваат дека високото задолжување, слабо ниво на продуктивност и недостатокот на суштински реформи го ставаат во ризик долгорочниот просперитет и може да остават товар врз идните генерации. Текстот е од 12 ноември 2026 година и ги резимира најновите прогнози и препораки.

На самитот за машинско инженерство во Берлин атмосферата беше тешка — делови од индустријата што порано беа столб се намалуваат. „Пред една година тука кажв дека сме бесни. Денес мора да кажам дека сме запрепастени“, рече Бертрам Кавлат на отворањето, наведувајќи дека секој месец се губат околу 15.000 работни места, а производството е намалено за приближно 20% во споредба со 2018 година.

Канцеларот Фридрих Мерц, кој на 11 ноември наполни 71 година, го опиша закрепнувањето како кревко и условено со бројни надворешни шокови. Германскиот совет на економски експерти прогнозира раст од 1,3% за 2026 година и 1,0% за 2027 година. При примањето на есенскиот извештај Мерц изјави: „Ви благодарам многу за добрите вести што ги донесовте“, но предупреди дека и малите позитивни сигнали доаѓаат во период на силни пречки.

Задолжување, буџет и сценарија

Парламентот ги довршува дебатите за сојузниот буџет за 2027 година со предвидени расходи од 555 милијарди евра. Бидејќи приходите не ќе бидат доволни, планот предвидува ново задолжување од над 118 милијарди евра; вклучувајќи посебни фондови за инфраструктура и одбраната, вкупното ново задолжување достигнува речиси 204 милијарди евра. Советот предупредува дека ако се продолжи по сегашниот пат односот на јавниот долг кон БДП би можел да порасне од 63,5% крајот на 2025 година до околу 100% до 2040 година. До 2030 година, според федералното планирање, социјалните трошоци, одбраната и каматите може да сочинуваат околу 80% од сојузниот буџет.

Моника Шницер, претседателка на Германскиот совет на економски експерти, оценува дека закрепнувањето е побрзо од очекуваното по шокот од цените на енергенсите предизвикан од војната во Иран: „Германската економија закрепна побрзо од очекуваното по шокот од цените на енергенсите, предизвикан од војната во Иран“. Таа предупреди дека проектираните приходи нема да бидат доволни за покривање на планираните расходи и истакна дека за да се реши буџетската нерамнотежа преку раст би биле потребни стапки што Германија не ги видела во последните 50 години: „За да излеземе од оваа буџетска тешкотија преку економски раст, математички гледано, би ни биле потребни стапки на раст какви што Германија нема видено во последните 50 години“.

Мерките што советот ги препорачува комбинираат штедење со реформи за зголемување на продуктивноста: постепено укинување на даночните олеснувања штетни за животната средина (на пр. олеснувањата за дизел), ревизија или намалување на т.н. „пензија за мајки“ и среднорочно можно зголемување на даноците, вклучително и ДДВ. Експертите укажуваат и на слабости во екосистемот за иновации: генерацијата стартапи и ризичниот капитал заостануваат зад британските и американските универзитетски региони — околу 14 основачи на 1.000 студенти кај Стенфорд, 3,5 кај Кембриџ и само 0,5 во Минхен.

Шницер предупреди дека „Намалувањето на задолжувањето претставува предизвик за фискалната политика од историски размери и ќе бара носење тешки одлуки“, додавајќи дека штедењето треба да се дизајнира така што нема да го задуши растот. Мерц нагласува фискална воздржаност и во Европа и кратко рече: „Сакам така и да остане“, со цел да се зачува високиот кредитен рејтинг на Германија.

Фото: прес-материјал од настанот