Германија и Косово заедно го сузбиваат ризикот од Конго‑Кримската хеморагична треска

Германија и косовските научници велат дека долгорочната соработка во мониторингот, лабораториската дијагностика и подигањето на јавната свест значајно ги намалила инфекциите од Конго‑Кримската хеморагична треска (CCHF) во Косово — земја со околу 1,6 милиони жители и која историски е сметана за жариште на крлежите од родот Hyalomma. Во една од поранешните евиденции се споменуваат единаесет заболени и пет починати.

Од почетокот на соработката до конкретните мерки

Соработката почнува уште во 2005 година, кога ветеринарот Куртеш Шерифи чита статија за CCHF додека ја завршува докторската дисертација во Берлин. По враќањето во Факултетот за земјоделство и ветеринарна медицина при Универзитетот во Приштина, тој се соочи со ограничени ресурси: во Косово немаше лабораторија со високо ниво на биосигурност ниту опрема за дијагностика на вирусот. Шерифи се обраќа до Институтот „Бернард Нохт“ за тропска медицина во Хамбург, каде работи вирологот Петра Емерих.

Емерих доаѓа во Косово во 2009 година и постепено се создава систем за следење на распространетоста на крлежите и за лабораториска дијагностика. Во 2013 година проектот доби дополнителна финансиска поддршка преку Програмата за биосигурност на германското Министерство за надворешни работи, што овозможи проширување на надзорот и тестирањето.

„Тоа е взаемна размена и соработка“, вели Петра Емерих. „Ние ја поседуваме дијагностичката експертиза и потребните ресурси, но немаме пациенти.“ Германските клинички екипи редовно патуваат во Косово за да разменат искуства со локалните лекари, додека косовските тимови спроведуваат собирање примероци од крлежи и серопревалентни студии на домашните животни за да се утврдат рисочните подрачја.

Подигањето на јавната свест, особено меѓу земјоделците, претставува друг столб од програмата. Освен преку каснување, заразување може да се случи и при рачно отстранување на крлежите од вимето на добитокот: ако инфицирана крв дојде во контакт со мала рана на раката, вирусот може да премине. „Веројатно голем дел од луѓето во Косово се заразуваат токму на овој начин“, вели Шерифи.

За инфекцијата нема вакцина ниту специфичен лек. Поголемиот дел од инфекциите се без симптоми, но кај развој на болеста може да настапи тешка клиничка слика со внатрешни крвавења, отказ на органи и потреба од интензивна нега и изолација. Пациентите се лекуваат и со антивирусот рибавирин, но „Рибавиринот има многу ограничена ефикасност кај акутно заболени пациенти.“, предупредува Емерих, повикувајќи се и на научни студии и на практичното искуство во Косово.

Благодарение на илјадниците собрани примероци од крлежи и серолошките студии на домашни животни, бројот на потврдени човечки случаи во Косово во последната деценија е драстично намален и изнесува само вкупно пет случаи — резултат што двојката го оценува како значаен успех. Сепак, и двете предупредуваат на понатамошно ширење: крлежите Hyalomma веќе се забележани во Германија и неколку земји во Источна Европа, а неодамна се пронајдени и крлежи во Франција инфицирани со CCHF, без досега пријавени човечки инфекции.

„Во последните 13 години крлежите Хиалома значително го проширија своето географско распространување“, вели Емерих. „Како виролог, тоа навистина ме загрижува и мора внимателно да се следи.“ Шерифи додава дека стекнатото знаење треба да се пренесе и на соседни земји, меѓу кои Северна Македонија и Албанија, каде Hyalomma и вирусот се сè повеќе присутни.

Фото: прес-материјал од настанот