Германија ја отвора дебатата за 12‑часовни смени во предлогот за реформа

Во Германија повторно се интензивира дебатата за ограничувањата на работното време откако делови од индустријата и конзервативниот дел од владината коалиција почнаа да бараат поголема флексибилност и можно воведување неделна наместо дневна граница.

Зошто се врати спорот

Во фокусот е Леуне во источна Саксонија-Анхалт, каде што голем број постројки работеа во континуиран режим со 12-часовни смени. Новата биорафинерија на финскиот концерн UPM во Леуне, на пример, огласи работно место со услов за подготвеност за 12-часовни смени.

Според важечкиот германски Закон за работно време, редовниот работен ден е ограничен на осум часа, со можност за продолжување до десет часа само ако дополнителното време подоцна се компензира. Меѓу две смени мора да има најмалку единаесет часа непрекинат одмор. Работодавачите ја приговараат оваа рамка како преголема острота, особено во сектори со нерамномерни оптоварувања.

Претседателот на Конфедерацијата на германските здруженија на работодавачи (БДА), Рајнер Дулгер, уште во август укажуваше на можностите пропишани со европската директива и рече: "Овие можности се користат речиси насекаде, само кај нас не." Дулгер го критикуваше и временскиот оквир на законот: "Законот за работно време потекнува од ерата на телефаксот и бројчаникот на телефонот. Тој не ги познава ниту лаптопите ниту работното време на градинките."

Конзервативците ги вметнаа измените во коалицискиот договор од 2025 година, со цел да се овозможи можност за премин кон неделна граница „во согласност со европската директива за работно време“ и подобро усогласување на семејниот и професионалниот живот. СПД, сепак, беше воздржана и бараше строги гаранции.

Во одредени исклучоци, веќе е дозволено работа до 12 часа: итни служби, здравство, безбедност, електрани, рафинерии и делови од хемиската индустрија работат со подолги смени поради природа на работата.

Канцеларот Фридрих Мерц изјави дека бил "целосно изненаден" кога на почетокот на септември 2026 година во посета на постројката на UPM во Леуне слушнал дека производството се организира со 12-часовни смени и со согласност од работничкиот совет. Тој ја пренесе изјавата на раководителот на смена дека имаат "навистина многу добар" модел и дека "имаат многу време за семејствата, дека ова е одлична организација." Мерц додаде дека "Да се работи повеќе од осум часа не е експлоатација, туку може да биде добра можност и за компаниите и за луѓето во нив пофлексибилно да го организираат своето работно време" и порача: "Треба да го направиме тоа."

Синдикатите силно се спротивставуваат. Верди предупреди дека значително подолгите работни денови можат да му наштетат на здравјето на вработените и да создадат дополнителни тешкотии за оние со семејни или грижни обврски, а постои и загриженост дека работниците ќе се чувствуваат притиснати да прифатат подолги смени против својата волја.

Во јуни 2026 година Министерството за труд и социјални прашања, тогаш предводено од Бербел Бас, подготви прв предлог кој предвидуваше премин кон неделна граница само таму каде што условите ќе бидат регулирани преку колективен договор, со јасни правила за заштита на здравјето и електронска евиденција на работното време.

На почетокот на октомври, Работната група за труд на СПД заедно со Јусос, групата „60плус“ и женската организација на партијата објавија документ во кој бараат работодавците и вработените „заеднички и со заемна согласност“ да одлучуваат за работното време. Пратеничката на СПД задолжена за трудови и социјални прашања, Аника Клозе, го сумираше пристапот: "Тоа значи дека понекогаш треба да биде можно детето попладне да се однесе на фудбалски тренинг и потоа повторно да се продолжи со работа. Но не и шефот против мојата волја да ми каже: утре работиш од 9 до 22 часот."

Откако ЦДУ го отфрли предлогот како неприфатлив, а работодавачите побараа целосна преработка, реформата засега е блокирана и претставува дополнителен извор на напнатост во веќе кревката владина коалиција во Берлин.

Фото: прес-материјал од настанот