Германската економија расте, но е оптоварена со долгови, скапа енергија и недостиг од кадар

Германската економија повторно забележува замав: извозот, бумот на вештачката интелигенција и масивните државни инвестиции ја поттикнуваат активноста, но водечките економски институти предупредуваат дека проблемите со долговите, енергијата и недостатокот од квалификуван кадар може да ја задушат долгорочната перспектива.

Краткотраен замав, подолгорочни ризици

Во заеднички есенски извештај презентиран во Берлин на 24 септември 2026 година, институти за економски истражувања ги зголемија проекциите: очекуваат раст на бруто‑домашниот производ од 1,3 проценти во 2026 година и 1,1 процент во 2027 година, значително повеќе од пролетните прогнози. Но, според најавите, во 2028 година растот ќе забави до само 0,4 проценти.

„Од тоа профитира германската извозно ориентирана економија, а зад тоа стои и глобалниот бум на вештачката интелигенција“, изјави Оливер Холтемелер од Институтот „Лајбниц“ за економски истражувања во Хале при претставувањето на извештајот. Експертите посочуваат дека зголемената побарувачка од странство, меѓу другото, се однесува и на хемиски производи базирани на нафта и гас поради прекини во снабдувањето поврзани со блокадата на Ормускиот Теснец.

Огромна побарувачка има и за опрема за енергетско снабдување и услуги во ИКТ поради глобалната изградба на центри за податоци наменети за вештачката интелигенција. Дополнителниот поттик од државни инвестиции во инфраструктура и одбрана краткорочно создава нови нарачки и помага за зачувување работни места.

Сепак, институтите предупредуваат дека овој раст е кревок. „Моторите на растот и понатаму слабеат“, рече Штефан Куц од Килскиот институт за светска економија (ИфВ). Високите цени на енергијата, недостигот од квалификувана работна сила, стареењето на населението и долготрајно слабата инвестициска активност ги обременуваат изгледите.

Насловот на заедничкиот извештај гласи: „Економско закрепнување со структурни проблеми – финансиската политика е на погрешен пат“. Аналитичарите очекуваат буџетски дефицит да порасне од 4,1 процент од БДП оваа година на 4,7 проценти во 2028 година, додека трошоците за сервисирање на долгот растат и ќе одземаат поголем дел од буџетот.

„Имаме две големи градилишта. Едното е демографијата, а другото сигурноста на енергетското снабдување и цените на енергијата“, предупреди Холтемелер, критикувајќи ја нејасната стратегија за напуштање на фосилните горива. „Не се насетуваат дури ни основните контури на визијата за тоа како енергетската транзиција би требало да се спроведе во согласност со Законот за заштита на климата.“

За пазарот на труд тој повика на поголема отвореност кон доселување на квалификуван кадар: „Потребна ни е отвореност кон доселувањето на квалификувана работна сила“, рече Холтемелер. Економистите предлагаат и укинување на можноста за предвремено пензионирање без намалување на примањата по 45 години уплати на придонеси, за да се задржат постарите работници подолго на пазарот.

Во однос на економската политика, критиките се насочени кон неодлучноста и несигурноста. „Ако реформските пакети се најавуваат од квартал во квартал, потоа се распакуваат, па повторно се одложуваат, може да се стекне впечаток дека четирите најголеми противници на реформите се пролетта, летото, есента и зимата“, иронично забележа Куц.

Големиот бизнис го повторува истото барање за одлуки. Хелена Мелјников, генерална директорка на Германската индустриско‑трговска комора, упати порака до политиката: „На компаниите сега не им се потребни нови расправи, туку одлуки во областа на економската политика. Тоа е можно само со решителен реформски курс: намалување на трошоците, помалку бирократија, побрзи процедури и модернизација на инфраструктурата.”

Давката на традиционалната индустрија е очигледна: секој месец се губат околу 15.000 индустриски работни места, особено во автомобилската индустрија, машиноградбата и металниот сектор. Истовремено, во последниве две години никнаа многу компании во областа на дигитализацијата и вештачката интелигенција, но многу од нив се соочуваат со недостиг од финансирање и делумно го префрлаат работењето во САД.

Институтите ја критикуваа и планираната субвенција за гориво што треба да стапи на сила на 1 октомври, оценувајќи ја како скапа мерка која профитира кај сите без јасен таргет и за која во моментов не постои буџетски простор.

Фото: архива