Borxhi global kalon 365 trilionë dollarë, paralajmërim nga IIF

Borxhi global u rrit me 10 trilionë dollarë (€8.5 trilionë) në gjysmën e parë të vitit 2026 dhe tani ka kaluar shifrën prej 365 trilionë dollarësh (€310 trilionë), njoftoi Institute of International Finance (IIF), duke paralajmëruar se rritja e kostove për shërbimin e borxhit paraqet një rrezik serioz për shumë qeveri.

Borxhi shtetëror po rritet në një kohë kur fitimet në obligacionet shtetërore afatmesme dhe afatgjata në disa nga ekonomitë më të mëdha botërore kanë arritur nivelin më të lartë në më shumë se një dekadë. Ky trend godet Shtetet e Bashkuara, Japoninë, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar; rritja e fitimeve reflekton shqetësimet e investitorëve mbi normat më të larta të interesit, kostot e larta afatgjata të energjisë, rritjen e ngadaltë ekonomike dhe shpenzimet e mëdha publike.

IIF përzgjedhi katër ekonomi të mëdha dhe theksoi se ato përballen me "deficite vazhdimisht të larta dhe kosto të rritura të interesit" — probleme që tradicionalisht janë lidhur me vendet në zhvillim me borxhe të mëdha. Raporti nënvizon se presionet nga nevojat e mëdha për huamarrje dhe faturat më të larta për interes po përhapen përtej vendeve me borxhe të larta.

Vitën e kaluar, ekonomitë e zhvilluara paguanin më shumë se 3.3 trilionë dollarë (€2.8 trilionë) për interesa mbi obligacionet shtetërore të tregtuara ndërkombëtarisht — një shumë më e madhe se shpenzimet globale për inteligjencën artificiale (€2.2 trilionë), mbrojtjen (€2.6 trilionë) dhe energjinë e pastër (€2 trilionë). IIF paralajmëroi se borxhi është bërë një çështje politike, duke krijuar "një rreth vicioz mes zgjedhjeve dhe zgjidhjeve të shpejta, afatshkurtra", ndërsa njëkohësisht rritet cenueshmëria afatgjatë ndërsa përfitimet e huamarrjes së mëtejshme zvogëlohen.

"Ndërsa normat referencë të interesit rriten, pritet një rritje e mprehtë e kostove të interesit, ndërsa presionet strukturore që rrjedhin nga kostot e shëndetësisë dhe pensioneve publike mbeten në masë të madhe të pazgjidhura," tha IIF.

Nevoja për reforma fiskale

Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), me seli në Paris, në raportin e saj të përkohshëm ekonomik të publikuar të mërkurën tha se rritja e fitimeve të obligacioneve tregon nevojën për përpjekje më të mëdha për të kufizuar dhe riorientuar shpenzimet qeveritare, për të përmirësuar eficiencën e sektorit publik dhe për të rritur të ardhurat. Me barrën e interesit që po ngel në nivele rekord, koha për reforma graduale dhe të dizajnuara mirë po shtrihet.

Foto: material shtypi nga ngjarja