„Градинарот“, „Зелени пионери“ и „Млади од семејна разновидност“ добија награди за младинско учество 2026

Андреј Рајатоски — познат под прекарот „Градинарот“ — заедно со здружението „Млади од семејна разновидност“ и групата „Зелени пионери“ ги добија Наградите за младинско учество за 2026 година. Наградите беа доделени вчера по повод Меѓународниот ден на младите.

Со признанијата се оддава почит на млади, младински организации и поединци чија активност, иницијативи и посветеност придонесуваат за позитивни промени во заедницата. Настанот го организираа УНДП заедно со Националниот младински совет на Македонија (НМСМ), Мисијата на ОБСЕ во Скопје и Министерството за социјална политика, демографија и млади.

Кој зошто беше награден

Рајатоски доби Награда за младинско учество во индивидуална категорија за 2026 година, која годинава е посветена на младите и безбедноста. По професија е економист, но стана јавен познат како „Градинарот“ — младиот човек кој со ентузијазам расчистува израсната трева, грмушки и отпад по улиците, тротоарите и делови од парковите во главниот град.

Организаторите посочија дека „Во оваа категорија се препознаваат младите кои придонесуваат кон превенција на насилството, градење мостови меѓу заедниците и создавање побезбедни, покохезивни и поотпорни заедници."

Во категоријата за младински организации наградата им припадна на здружението „Млади од семејна разновидност“ за работа со млади од различни семејни средини — преку психосоцијална и правна поддршка, подигање јавна свест и борба против дискриминацијата. Наградата за неформална група млади ѝ припадна на „Зелени пионери“ од Битола за проектите „Еко Розе“ и „Еко Виа“, насочени кон повторна употреба и рециклирање на текстилен и друг отпад; организаторите нагласија дека во текот на 2025 и 2026 година нивните активности опфатиле повеќе од 450 млади лица.

За првпат годинава беше доделена и Награда за партнери на младите во категоријата „Службеници за млади“, со која се препознава улогата на професионалците кои создаваат „мост меѓу младите и институциите“ и помагаат идеите да прераснат во политики и конкретни активности. Наградата му припадна на Владимир Смилевски, службеник за млади во Општина Велес.

Во обраќањето пред присутните, министерот за социјална политика, демографија и млади Ѓоко Велковски порача дека младите не треба да бидат гледани само како иднина на општеството, туку како нејзин важен и активен дел денес. Тој рече: "Кога ги слушаме младите, создаваме подобри политики. Кога ги вклучуваме во процесите на одлучување, носиме поквалитетни одлуки. А кога вложуваме во нив, вложуваме во иднината на целото општество."

НМСМ истакна дека, и покрај постоењето на законска рамка и механизми за младинско учество, останува предизвикот од формалното кон суштинско учество на младите. Претседателката Ивона Кузмановска порача: "Не само да им кажуваме на младите дека ги слушаме, туку тоа да се гледа во одлуките, политиките, можностите и буџетите што ги создаваме."

Заменик-шефицата на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, Сузан Пенкса, нагласи дека младите не се пасивни набљудувачи туку незаменливи партнери во унапредувањето на мирот и безбедноста, и дека институциите имаат заедничка одговорност да создадат отворени, сигурни и инклузивни механизми за нивно суштинско вклучување и учество.

Организаторите посочија и серија забележани задоцнувања при локалната имплементација на Законот за млади од 2020 година. Со законот секоја општина беше обврзана да воспостави и поддржи младински центар со 50–70 отсто од неговиот буџет во рок од пет години од стапувањето на сила; рокот истече во јануари 2025 година. Досега младински центри се формирани само во 13 од вкупно 80 општини. Национално собрание на млади и национално советодавно тело за младински политики сè уште не се формирани, а локални младински совети постојат само во 24 општини (29.63 отсто), што е за 4.94 процентни поени (4 општини) помалку во однос на почетокот на 2024 година, покажува анализа на НМСМ.

Фото: Министерство за социјална политика, демографија и млади