Грчката министерка Мендони ја посети црквата „Св. Ѓорѓи“ во Курбиново

Министерката за култура на Грција, Лина Мендони, заедно со министерот за култура на Северна Македонија, Седат Сулејмани, го посетија византискиот храм „Св. Ѓорѓи“ во Курбиново, Преспа. Поводот беше завршената конзервација и реставрација на вредниот фрескоживопис што се одвиваше од 2022 до 2025 година.

Заштита на фреските и откриени детали

Црквата, која според историјата потекнува од 1191 година, ги чува познатите фрески меѓу кои е и мозаик‑слика со ангели над олтарот во која е архангелот Гаврил — така наречениот „ангел од Курбиново“, кој е претставен и на македонската банкнота од 50 денари. Тимови од двете држави работеле на терен и во 2025 година ја завршиле конзервацијата на внатрешноста.

За реставрацијата соработуваше и Европскиот центар за византиски и поствизантиски споменици (EKBMM) од Солун заедно со македонски експерти. Конзерваторите примениле нови материјали и технологии за стабилизација, зајакнување на рабовите и внимателно чистење, што ја откри живописноста и финиот цртеж на фреските.

„При конзервацијата на фреските на Курбиново нашиот тим ги користеше најнапредните методи во документирањето на патологијата и најнапредните технолошки алатки во толку големи размери, што Курбиново го сметаме за најдобро проучен споменик од византискиот свет. Соработката со колегите од Битола беше одлична и се засноваше на меѓусебно почитување. Резултатот од оваа билатерална соработка е исклучително успешен“, изјави д-р Флора Карајани, византолог од Солун, во 2024 година.

Во грчката делегација беа присутни и Таксијархис Колијас, претседател на управниот одбор на EKBMM, д-р Флора Карајани, директорка на центарот, Јанис Малукос, амбасадор на Грција во Скопје, и Олимпија Викату, генерална секретарка на грчкото Министерство за култура.

Од институциите информираа дека делегацијата прва го поминала граничниот премин Маркова Нога‑Лемос, кој е во изградба и кој се очекува да биде комплетиран до крајот на 2027 година. Министерот Сулејмани посочи дека завршената конзервација е конкретен пример за размена на знаење и експертиза меѓу двете земји.

Сепак, заштитата на надворешниот дел од објектот останува нерешена. Управата за заштита на културното наследство побара дополнителна документација и посочи дека има потпишана изјава од само еден од повеќето сопственици на соседната парцела. Исто така, проекти за реставрација биле заверени од правно лице кое, според Управата, не поседува лиценца за изработка на проектна документација и овластување согласно закон.

На 22 јуни 2026 поранешниот министер за култура Зоран Љутков тврдеше дека долготрајниот 13‑годишен проблем за поставување заштитна настрешница над „Св. Ѓорги“ е надминат и дека се обезбедени дозволи од сопствениците, но надлежните институции велат дека статусот на документацијата е сè уште нецелосен.

Посетата на Мендони се случи откако министрите за култура на Грција, Северна Македонија и Албанија потпишаа декларација за заедничка кандидатура за вклучување на регионот Преспа на листата на светско наследство на УНЕСКО.

Фото: СДК.МК)