Илјадници во Европа протестираат против скап живот, домување и кратења во образованието

Илјадници луѓе низ Европа излегоа на улиците во последните недели поради растечките трошоци за живот, криза со домувањето и најавените кратења во образованието. Протестите се појавија во Франција, Белгија, Португалија, Шпанија, Италија, Грција, Австрија и Албанија, а на многу места мирните собири прераснаа во судири со полицијата.

Каде и зошто: преглед по земји

Франција беше жариштето од каде тргна бранот: сè почнува во гимназијата „Антоан де Сент-Егзипери“ во Кретеј, југоисточно од Париз, каде наставници кои штрајкуваа уште од средината на септември беа придружени од учениците. Движението се прошири низ Париз и низ земјата. Според министерот за внатрешни работи Лоран Нуњез, најмалку 550.000 луѓе биле на улиците низ Франција во саботата, 17 октомври. Во неколку градови мирните протести ескалираа: беа ограбени продавници, беа запалени автомобили и урбана опрема, а во Лимож беше оштетен објект на Градското собрание изграден во 1883 година. Официјално биле уапсени околу 1.800 лица, додека повеќе од 500 полицајци и пожарникари биле повредени.

Во Белгија протестите следеа блокади на училиштата во Лиеж на 1 октомври и големи синдикални демонстрации во Брисел на 9 октомври. Дополнителни собири на 12 и 17 октомври доведоа до судири меѓу млади демонстранти и полицијата. Протестите се насочени против програмите за штедење на белгиската влада вредни околу десет милијарди евра, вклучувајќи и намалување од 500 милиони евра во франкофонскиот образовен сектор до 2029 година, како и мерки за зголемување на школарините и укинување на евтините автобуски билети за младите.

Во Милано маскирани демонстранти влегоа во судири со полицијата, ограбуваа продавници, фрлаа камења и палеа барикади направени од маси од кафулиња. Градоначалникот Џузепе Сала изјави: "Причините за протестите беа разбирливи. Но насилството врз полицијата и големата материјална штета во градот не можат да се оправдаат."

Во Португалија десетици илјади луѓе протестираа поради растечките трошоци за домување и зголемувањето на кирии. Според извештај на Европската комисија од јуни годинава, цените на недвижностите во земјата номинално пораснале за 130 проценти од 2013 година. Истовремено, според Националниот завод за статистика на Португалија, кириите за новите договори се зголемиле за 10,2 проценти во споредба со претходната година.

Кризата со домувањето создаде и силни реакции во Шпанија. Јавниот гнев беше поттикнат од присилното иселување на 87-годишната пензионерка Марија дел Кармен Абаскал, која на 23 септември мораше да го напушти станот во кој живееше 70 години; неколку денови подоцна беше постигнато решение според кое таа би се вратела и ќе плаќала кирија што не ја надминува 30 проценти од нејзиниот приход, но таа почина на 7 октомври. Оттогаш стотици луѓе го окупираат плоштадот Пуерта дел Сол во Мадрид барајќи посилна заштита на подстанарите; метро-станицата Сол беше затворена поради нехигиенски услови како резултат на кампот.

Во регионот, протести има и по други мотиви: во Албанија движењето „Фламинго“, формирано како отпор против голем проект за луксузен туризам на јужниот брег, прерасна во антивладино движење кое бара оставка од премиерот Еди Рама; во саботата демонстрантите фрлаа камења, бензински бомби, сигнални ракети и огномет кон полицијата, која возврати со солзавец, водени топови и употреба на палки. Во Грција, на 13 октомври студенти од повеќе атински институции поставија шаторски камп пред парламентот, а синдикатите повикаа на национален штрајк и демонстрации за 21 октомври. Во Австрија, на 13 октомври околу 6.000 студенти и наставно-научен кадар протестираа против можни кратења во универзитетските буџети; претходно австриското студентско претставништво собра 60.000 потписи за онлајн-петицијата „Да ги спасиме универзитетите – Без кратења за универзитетите“, против можни заштеди од околу една милијарда евра во следниот тригодишен буџет за високо образование. Во Србија, речиси две години траат студентските протести поради уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад при што животот го загубија 16 лица; претседателот Александар Вучиќ повика на предвремени избори кои треба да се одржат на 25 октомври. Некои извештаи дури наведоа: "Српскиот претседател Вучиќ се повлеке од функцијата."

Фото: прес-материјал од настанот