Иран ја егзекутира 23‑годишната Марзие Ниери по пресуда за „кисас“

Иран ја егзекутира 23‑годишната Марзие Ниери рано утрово во централниот затвор во Казвин, објавија организации за човекови права. Ниери тврдела дека го убила мажот додека тој се обидувал да ја силува и била осудена според принципот „кисас“.

Според извештаите, Ниери била принудена на брак на 17 години под притисок од семејството. Инцидентот што довел до нејзината осуда се случил во октомври 2021 година, кога имала 18 години. На судењето таа изјавила дека еден од деловните партнери на нејзиниот сопруг, во пијана состојба, се обидел да ја нападне и дека во самоодбрана го повредила со кујнски нож; нејзиниот сопруг исто така беше убиен во истиот конфликт. Ниери се предала на полицијата четири дена подоцна откако побарала засолниште кај својот брат.

Близките побарале примена на „кисас“

Судот го отфрлил нејзиното барање за самоодбрана, а семејствата на жртвите побарале примена на „кисас“ — принципот „око за око“ во исламската јуриспруденција — поради што таа била осудена на смрт. Иранската организација за човекови права наведува дека ова е барем четиринаесетто погубување на жена во Иран од почетокот на оваа година.

Американското министерство за надворешни работи објави дека во 2025 година во Иран биле погубени најмалку 61 жена. Тоа е највисоката бројка во последните 25 години и претставува зголемување од околу 70 проценти во споредба со претходната година. Правозаштитните организации посочуваат дека убиството на сопружник или партнер е еден од најчестите мотиви за казната „кисас“ против жени; Иранската организација за човекови права истакнува дека најмалку 21 жена егзекутирана минатата година била осудена на „кисас“ поради убиство на своите сопрузи или вереници.

Здруженијата за права на жените предупредуваат дека многу од овие жени со години трпеле семејно насилство. Тие ги наведуваат принудните и рани бракови, економската зависност, тешкиот пристап до развод и слабата правна заштита како фактори што им оставале малку излезни опции.

Истиот ден, судството во провинцијата Мазандарaн соопшти дека Колтум Акбари е осудена на десет смртни казни според принципот „кисас“ за десет убиства. Случајот бил отворен во септември 2023 година по сомнителната смрт на 82‑годишен маж во Махмудабад, кој починал неколку месеци по привремената венчавка со Акбари. По нејзиното апсење, Акбари признала дека убила неколку постари мажи, поголемиот дел од нив примамени во привремени бракови; властите ја конфискуваа нејзината целосна подвижна и недвижна сопственост. Семејството на единаесеттата жртва, за која таа беше прогласена за виновна, избра финансиска компензација наместо смртна казна, а истражителите веруваат дека вкупниот број на жртви може да биде поголем.

Иран е една од ретките земји што системски ја применува смртната казна. Организациите за човекови права регистрираа најмалку 1.639 егзекуции во Иран во текот на 2025 година — највисокиот годишен број од 1989 година, што во просек надминува повеќе од четири егзекуции дневно. Амнести Интернешнл наведува дека само 17 земји примениле смртна казна таа година, а Иран е втор по бројот на егзекуции веднаш зад Кина. Активистите предупредуваат дека бројот на егзекуции може да продолжи да расте во 2026 година, наведувајќи ги националните протести од декември 2025 година и зголемените тензии со САД и Израел. Амнести Интернешнл се противи на смртната казна во сите случаи.

Фото: EPA/ABEDIN TAHERKENAREH