Изборите во САД на 3 ноември 2026 — што значи резултатот за македонската економија?

Повеќе од 54 милиони Американци веќе гласале предвреме, а на 3 ноември 2026 година во Соединетите Американски Држави се одржаа меѓуизбори за Конгресот кои ќе ја одредуваат контролата врз законодавната власт во следните две години. Исходот има последици и надвор од САД: промени во трговската политика и царините може да создадат ефекти што ќе се префрлат врз македонската економија.

Од Вашингтон до домашните фабрики: каналите на пренос

Македонија е тесно поврзана со европскиот пазар, а токму таа поврзаност е главниот пат преку кој одлуките на САД може да се почувствуваат кај нас. Според податоците, во 2025 година 76 отсто од македонскиот извоз бил наменет за земјите членки на Европската Унија, при што само Германија учествувала со 36 отсто во вкупниот извоз.

Тоа значи дека евентуални нови американски царини или трговски ограничувања меѓу САД и Европа може да доведат до намалена побарувачка по автомобили и нивни компоненти. Дел од домашните фабрики произведуваат автомобилски кабли, седишта, катализатори и други делови за европската автомобилска индустрија; помали испораки од европските производители кон американскиот пазар би можеле да се одразат и преку намалени нарачки од македонските добавувачи.

Практичните последици за земјава би биле помал извоз, намалено производство и притисок врз работните места во одредени сектори на индустријата. На ваквите ризици предупреди и Меѓународниот монетарен фонд во извештајот за Македонија од 2026 година, истакнувајќи дека трговските ограничувања и намалената побарувачка од ЕУ можат негативно да влијаат врз извозот, индустријата и економскиот раст.

Покрај посредните ефекти преку ЕУ, Македонија има и директни трговски интереси со САД. Во февруари 2026 година двете земји објавија рамка за нов трговски договор со цел да се уредат царините и да се олесни меѓусебната трговија; идната американска политика ќе игра улога во тоа како ќе се развива тој процес.

Контролата на Конгресот е важна затоа што, доколку демократите освојат мнозинство во еден или двата дома, би имале повеќе капацитет да вршат притисок за преиспитување на царините и за отворање истраги за нивните ефекти. Сепак, претседателот има право на вето и значителни овластувања во трговската политика, па смената на мнозинството сама по себе не значи автоматско укинување на мерките. Ако републиканците ја задржат контролата, администрацијата ќе има поголема политичка поддршка да ја продолжи својата агенда.

Станува збор за меѓуизбори што се одржуваат на половина од четиригодишниот мандат на претседателот. На 3 ноември 2026 година гласаа сите 435 членови на Претставничкиот дом и 35 од вкупно 100 сенатори. Првите резултати беа очекувани во текот на ноќта кон среда, 4 ноември, по македонско време.

Фото: прес-материјал од настанот