Zgjedhjet në SHBA më 3 nëntor 2026 — çfarë nënkupton rezultati për ekonomiën maqedonase?

Më shumë se 54 milionë amerikanë kishin votuar paraprakisht, dhe më 3 nëntor 2026 në Shtetet e Bashkuara u mbajtën zgjedhjet e mesit të mandatit për Kongresin, të cilat do të përcaktojnë se cila parti do të ketë kontrollin e pushtetit legjislativ për dy vitet e ardhshme. Ky rezultat ka ndikime edhe jashtë Uashingtonit: ndryshimet në politikën tregtare dhe tarifat mund të përhapen përmes zinxhirëve ndërkombëtarë dhe të prekin eksportet dhe fabrikat e Maqedonisë së Veriut.

Si ndikojnë vendimet amerikane te prodhuesit maqedonas

Ekonimia e Maqedonisë së Veriut është ngushtë e lidhur me tregun evropian, dhe kjo lidhje është kanali kryesor për transmetimin e ndikimeve nga vendimet amerikane. Në 2025, 76 për qind e eksportit maqedonas ishte i destinuar për vendet anëtare të Bashkimit Evropian, ndërsa vetëm Gjermania kishte pjesëmarrje prej 36 për qind në totalin e eksportit.

Kjo koncentrim do të thotë se tarifa të reja amerikane apo kufizime tregtare midis SHBA-së dhe Evropës mund të zvogëlojnë kërkesën për automjete dhe pjesë automjetesh. Disa fabrika në Maqedoninë e Veriut prodhojnë kabllo për automjete, sede, katalizatorë dhe pjesë të tjera për industrinë automobilistike evropiane; nëse prodhuesit evropianë shesin më pak automjete në tregun amerikan për shkak të tarifave, porositë nga furnizuesit maqedonas mund të bien.

Si pasojë praktike pritet ulje e eksportit, reduktim i prodhimit dhe presion mbi vendet e punës në disa sektorë të industrisë vendase. Fondi Monetar Ndërkombëtar e paralajmëroi këtë rrezik në raportin e tij për Maqedoninë e Veriut në 2026, duke theksuar se kufizimet tregtare dhe ulja e kërkesës nga BE-ja mund të dëmtojnë eksportet, industrinë dhe rritjen ekonomike.

Përveç ndikimeve të tërthorta përmes BE-së, Maqedonia e Veriut ka edhe interesa tregtare direkte me SHBA-të. Në shkurt 2026 të dy vendet shpallën një kornizë për një marrëveshje të re tregtare, me qëllim rregullimin e tarifave dhe lehtësimin e tregtisë bilaterale; politika e ardhshme amerikane do të ndikojë në mënyrën se si do të avancojë ky proces.

Kontrolli i Kongresit është i rëndësishëm sepse nëse demokratët fitojnë shumicën në njërin ose të dy dhomat, ata mund të ushtrojnë më shumë presion për rishqyrtim të tarifave dhe për hetime mbi pasojat e tyre ekonomike. Megjithatë, presidenti ka të drejtë të vendosë veton dhe ka kompetenca të gjera në politikën tregtare, prandaj ndryshimi i shumicës nuk do të thotë domosdoshmërisht heqjen e menjëhershme të tarifave. Nëse republikanët ruajnë kontrollin, administrata do të ketë mbështetje më të madhe politike për të vazhduar agjendën e saj.

Këto janë zgjedhje të mesit të mandatit që mbahen në gjysmën e mandatit katërvjeçar të presidentit. Më 3 nëntor 2026 votuan të gjithë 435 anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve dhe 35 nga 100 senatorët. Rezultatet e para priteshin gjatë natës drejt të mërkurës, 4 nëntor, me kohën e Maqedonisë së Veriut.

Foto: material shtypi nga ngjarja