Каде исчезнаа 350 милиони евра од табелите? Филипче ги повика Мицкоски и Кочоска на отчет за долгот на ЈПДП

Триста и педесет милиони евра не се сметководствена фуснота. Ако Владата гарантира за долгот на Јавното претпријатие за државни патишта, јавноста има право да знае каде е прикажан ризикот и кој ќе ја плати обврската доколку претпријатието не може.

Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, на прес-конференција директно ги повика премиерот Христијан Мицкоски и министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска да објаснат зошто, според него, долг од 350 милиони евра на ЈПДП го нема во официјалните табели за јавниот долг.

„Зошто во официјалните податоци за јавниот долг се крие долгот од 350 милиони евра на ЈПДП, за коешто гарантира Владата? Зошто го нема во официјалните табели?“, праша Филипче.

Зборот „се крие“ е обвинување на опозицијата. Различни статистички системи можат одделно да го прикажуваат директниот државен долг, гарантираниот долг и обврските на јавните претпријатија. Но таа техничка разлика не ја намалува политичката одговорност. Ако државниот буџет е крајниот гарант, граѓаните мора да имаат една јасна, консолидирана слика за целосната изложеност.

Едно прашање што бара бројка, а не партиска парола

Министерството за финансии треба да одговори на неколку едноставни прашања: колкав е вкупниот долг на ЈПДП, колкав дел е гарантиран од државата, во која официјална табела е прикажан, кога доспева и за кои патни проекти е повлечен. Ако сумата од 350 милиони евра е вклучена во друг статистички агрегат, власта треба да го покаже документот и да ја објасни методологијата на разбирлив јазик.

Филипче ја поврза спорната бројка со пошироката политика на задолжување и со најавената нова потреба од 1,3 милијарди евра. Неговата теза е дека власта ја прикажува економијата како успешна, а истовремено акумулира обврски што не се доволно видливи во јавната дебата. Опозицијата бара целосна консолидација на бројките пред државата да преземе нови долгови.

Владата, од друга страна, тврди дека тековното задолжување е потребно за отплата на наследени еврообврзници и долгови, за покривање на дефицитот и за капитални инвестиции. Тоа образложение може да биде дел од фискалната политика, но не одговара на конкретното прашање за ЈПДП: каде точно се запишани тие 350 милиони евра?

Патиштата не смеат да станат паралелен буџет

Јавните претпријатија често управуваат со големи инфраструктурни договори, кредити и државни гаранции. Токму затоа нивните обврски не смеат да останат во сенка на централниот буџет. Граѓаните ги плаќаат патарините, даноците и евентуалните гаранции, па имаат право да знаат дали задолжувањето создава нови патишта со јасни рокови или само нови камати и одложени обврски.

Филипче го насочи нападот кон двајцата најодговорни за фискалната политика: премиерот и министерката за финансии. Сега тие треба да одговорат со табела што може да се провери. Ако опозициското тврдење е погрешно, нека го побијат со официјален документ. Ако е точно дека гарантираниот долг не е доволно видлив, тогаш корекцијата мора да биде веднаш направена.

Во време на нови милијардни задолжувања, транспарентноста не е техничка услуга кон јавноста, туку основен услов за доверба. Секој скриен ред во сметководството утре може да стане јавна сметка.

Фото: кадар од прес-конференцијата на СДСМ