Si funksionojnë programet për deradikalizim në Gjermani

Pas sulmit vdekjeprurës gjatë Christopher Street Day në Berlinit të shtunën, më 25.07, programet gjermane për deradikalizim u vunë sërish në qendër të debatit publik. Sulmuesi, i identifikuar si Abdul B., 21 vjeç, u qëllua nga policia pas arratisjes; në telefonin e tij celular u gjet një video me betim besnikërie ndaj organizatës terroriste Shteti Islamik.

Një nga shembujt e këtyre përpjekjeve është Programi për daljen nga islamizmi (API) në Renania e Veriut–Vestfalia, i cili që nga viti 2014 ndihmon njerëz që duan të distancohen nga mjedisi islamist, përfshirë edhe personat që konsiderohen si rrezik për sigurinë. Në faqen hyrëse të programit theksohet ky deklarim i një ish-ekstremisti: "Të rriturit adoleshentë na shërbenin si shembull. Ata shpjegonin se ekziston një luftë e Perëndimit kundër islamit dhe se nuk duhej të qëndroja vetëm si vëzhgues."

Këshilltare në API dhe punonjëse sociale, Stefanie Adler (emri është ndryshuar nga redaksia), thotë se vitet e fundit vihet re një ndryshim në profilin e atyre që kërkojnë ndihmë: "Ajo që po vërejmë gjatë dy viteve të fundit është se klientela është bërë dukshëm më e re. Më parë njerëzit shkonin në Siri dhe në një farë mënyre ishte e qartë që atje i janë bashkuar 'Shtetit Islamik' dhe janë radikalizuar, domethënë në jetën reale."

Deradikalizimi është "një proces afatgjatë"

Puna e programeve shpesh nis me një vlerësim të detajuar: nëse personi nuk i drejtohet vetë, kontakti mund t bëjnë institucionet e vuajtjes së dënimit, policia ose shërbimet e drejtësisë për të miturit për të sugjeruar kandidatë. "Më pas shqyrtojmë hollësisht personin, mbledhim informacione dhe fillojmë shoqërimin – në fillim çdo javë, dhe më vonë ndonjëherë edhe vetëm çdo disa muaj. Në çdo rast, kjo është një proces afatgjatë," thotë Viola Geiger (emri është ndryshuar nga redaksia), këshilltare në API dhe psikologe.

Bashkëpunëtorët e organizatës Rrjeti për parandalimin e dhunës thonë se në rastin konkret me Abdul B. nuk kishte përshtypjen se ai me të vërtetë donte të distancohej. Drejtori Thomas Mike ka deklaruar se me shumë gjasa ai nuk do të ishte pranuar në program, sepse nuk u shfaq vullnet për t lënë mjedisin ekstremist. Nga ana tjetër, kur deradikalizimi arrin sukses, procesi mund të zgjasë shumë kohë — një ish-islamist mori mbështetje nga këshilltarët deri në shtatë vjet.

Stefanie Adler mbron domosdoshmërinë e këtyre programeve: "Cila do të ishte alternativa nëse ato nuk do të ekzistonin? Shumë prej atyre që pas dënimit një ditë do të lirohen nga burgu kanë nevojë për këto programe për t integruar përsëri në shoqëri." Ajo shton se publiku shpesh nuk dëgjon për shumë shembujt e suksesshëm, sepse ata që kanë dalë nga mjedisi ekstremist duan të mbeten nën radar dhe të vazhdojnë jetën në paqe.

Problemi mbetet i madh në nivel kombëtar. Katërdhjetë shoqata dhe iniciativa janë të bashkuara në Rrjetin federal të punës për ekstremizëm me motiv fetar (BAG RelEx). Drejtoresha e tyre Djamuna Elman paralajmëron se radikalizimi është një proces kompleks ku marrin pjesë faktorë të ndryshëm: "Më shumë gra të reja po radikalizohen. Megjithatë, kryesisht bëhet fjalë për djem të rinj që radikalizohen në Gjermani, kryejnë aktet e dhunës dhe realizojnë fantazitë e tyre për dhunë." Elman i numëron ashtu të quajturit "faktorë presioni" — humbja e një prindi të dashur, rënia e notës në provim, mungesa e banesës, humbja e punës, përvoja me diskriminim dhe përjashtim ose ngacmim nga bashkëmoshatarët — dhe paralajmëron se rekrutuesit ofrojnë përkatësi dhe ndarje të qarta: "Tek ne do të dëgjohet, tek ne i përket, tek ne mund të jesh dikush. Dhe për më tepër, situata komplekse botërore e shpjegojmë përmes ndarjes në të mirë dhe të keq, të zezë e të bardhë."

Për shqetësim shtesë shkaktojnë paralajmërimet për shkurtime të financimit: ministrja gjermane e arsimit Karin Prien ka njoftuar ristrukturim të programit të financimit "Demokratie leben"; tek rreth 200 projekte financimi duhet të ndalet në fund të vitit, çka do të prekë edhe 23 nga 40 anëtarët e BAG RelEx. Djamuna Elman kritikon këto plane: "Problemi është se kjo godet edhe projektet që me të vërtetë punojnë mirë. Në vend që të përqendrohen në punën thelbësore në parandalimin e islamizmit, tani merren me mbledhjen e mjeteve dhe sigurimin e burimeve të reja të financimit. Ne na duhet siguri dhe mbështetje afatgjatë."

Foto: material për shtyp nga ngjarja