Si mund të shkarkohet kancelari gjerman dhe çfarë nënkupton për Friedrich Merz
Dorëheqja, vota konstruktive e mosbesimit ose një humbje në votën e besimit janë opsionet — por të gjitha janë të vështira në praktikë.
Friedrich Merz përballet me presion politik, por Kushtetuta gjermane e bën të vështirë shkarkimin e kancelarit. Gjendja më 18 shtator 2026 tregon se rrugët kryesore janë vetëm tre: dorëheqja vullnetare, vota konstruktive e mosbesimit ose një votë besimi që mund të çojë në zgjedhje të parakohshme.
Mënyrat kushtetuese — të gjitha me pengesa të mëdha
Dorëheqja është zgjidhja më e thjeshtë: kancelari mund të largohet për arsye personale ose politike në çdo kohë. Shembulli historik është maj 1974, kur Willy Brandt dha dorëheqje pasi u zbulua një spiun afër kabinetit të tij; dhjetë ditë më vonë Helmut Schmidt u zgjodh kancelar në Bundestag. Përzgjedhja e një pasuesi kërkon shumicën absolute të deputetëve, të njohur si "shumica e kancelarit".
Vota konstruktive e mosbesimit është rruga e dytë: Bundestagu nuk mund thjesht të shkarkojë kancelarin pa zgjedhur një pasues. Rasti më i njohur është 1982, kur Helmut Schmidt humbi mbështetjen e FDP dhe Bundestagu zgjodhi Helmut Kohl. Për rastin e Merz, kjo duket e pazakontë: CDU/CSU dhe SPD nuk duken të gatshëm ta prishin koalicionin dhe nuk ka një kandidat serioz rival.
Rruga e tretë është vota e besimit e iniciuar nga vetë kancelari. Kancelari mund të kërkojë një votë besimi për të testuar ose forcuar mbështetjen. Nëse e humb votën, mund t'i kërkojë presidentit federal të shpërndajë Bundestagun dhe të shpallë zgjedhje të parakohshme — presidenti nuk është i detyruar ta pranojë, por shpesh e bën. Gerhard Schröder përdori këtë instrument në nëntor 2001, duke lidhur një votë besimi me mbështetjen për përfshirjen e trupave gjermane në Afganistan.
Të dhënat e sondazhit e vendosin skenën: një anketë DeutschlandTrend nga Infratest Dimap për ARD, në fillim të shtatorit, tregoi se vetëm 13 përqind mendonin se Merz po bënte punën mirë, ndërsa blloku konservator pësoi humbje të forta në zgjedhjet së shtetit të Saxony-Anhalt, ku fituese doli Alternative for Germany (AfD). AfD në atë land klasifikohet nga shërbimi i brendshëm gjerman si e dëshmuar si e majtë-ekstremiste? (note: preserve original characterization). Megjithatë, Merz ka thënë se nuk sheh arsye për të kërkuar një votë besimi në këtë moment, dhe nuk ka shenja për largime masive të deputetëve që do të mundësonin një votë konstruktive të mosbesimit.
Kjo bën që një ndryshim i beftë i kancelarit të jetë i pazakontë në afat të shkurtër, por pabarazia në mbështetje publike dhe humbjet elektorale e mbajnë skenën politike në Berlin të paqëndrueshme dhe të hapur për zhvillime të mëtejshme.
Foto: material shtypi nga ngjarja
