Ndryshimet klimatike sollën komarin e tigrit — rritet rreziku nga ethet e Nilit Perëndimor

Stinët më të ngrohta dhe lëvizshmëria globale e njerëzve dhe mallrave lehtësojnë përhapjen e mizës invazive të tigrit (Aedes albopictus) në Maqedoninë e Veriut, dhe me të rritet edhe rreziku i përhapjes së sëmundjeve si ethet e Nilit Perëndimor, thonë ekspertët.

Prof. Kiril Arsovski Przho, biolog dhe ekolog, shpjegon se ndryshimet klimatike janë ndër motorët kryesorë të këtij fenomeni. Ai paralajmëron: "Me rritjen e temperaturave mesatare dhe dimrat më të butë, shumë specie që më parë nuk mund të mbijetonin në kushte tona klimatike, sot vendosen dhe shumohen me sukses. Për më tepër, sezonet e gjata të ngrohta u mundësojnë atyre të kenë më shumë breza gjatë një viti, çka rrit ndjeshëm numrin e tyre" — shpjegon Arsovski.

Sipas të dhënave të fundit, në vend ka 11 persona të infektuar me ethe të Nilit Perëndimor, ku shumica e rasteve të fituara lokal janë të lidhura me zonën e Fushës së Shkupit. Dy pacientë, të moshës 76 dhe 66 vjeç, ndodhen në gjendje kritike dhe janë në ventilim mekanik në Departamentin e Kujdesit Intensiv të Klinikës së Sëmundjeve Infektive. Në raportin e fundit janë konfirmuar edhe shtatë raste të reja — të gjitha me simptoma të rënda të sistemit nervor qendror.

Të dhënat rajonale tregojnë se shfaqja nuk është e izoluara. Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) njofton se nga fillimi i sezonit të transmetimit për vitin 2026 deri më 22 korrik 2026 janë regjistruar 81 rast i fituar lokal në gjashtë vende evropiane, dhe mes të prekurve është edhe Maqedonia e Veriut. Instituti i Shëndetit Publik njoftoi se rasti i parë i regjistruar te njerëzit në rajonin evropian këtë sezon është nga Maqedonia e Veriut. Deri tani në vend janë raportuar edhe pesë raste vdekjeje të lidhura me ethet e Nilit Perëndimor.

Siç u theksua nga klinicistët: "Dr. Danilovski: Janë zbuluar tetë raste të rënda të etheve të Nilit Perëndimor, nuk e dimë sa njerëz janë infektuar". Ekspertët shtojnë se shumica e të infektuarve kalojnë pa simptoma ose me një shfaqje klinike të lehtë, por tek personat më të moshuar dhe ata me imunitet të dobësuar mund të shfaqen komplikime serioze neurologjike. Simptomat fillestare shfaqen më shpesh nga 3 deri në 14 ditë pas infektimit, dhe rikuperimi mund të zgjasë javë ose muaj; ende nuk ka një vaksinë të miratuar kundër virusit.

Parandalimi dhe nevoja për monitorim sistematik

Ekspertët theksojnë se spërkatjet e përkohshme nuk janë të mjaftueshme dhe bëjnë thirrje për monitorim të vazhdueshëm dhe reagim të koordinuar. Profesori Arsovski vlerëson: "Në këtë moment nuk mund të thuhet se shteti po bën mjaftueshëm" dhe thekson se një pjesë e madhe e të dhënave vijnë nga kërkime shkencore dhe projekte individuale në vend të një sistemi kombëtar, të vazhdueshëm për monitorim. Ai propozon investime më të mëdha në monitorim, bashkëpunim më të mirë ndërmjet institucioneve dhe më shumë edukim të publikut.

Pensionisti epidemiolog Dr. Aleksandar Stojanov paralajmëron se "Ndryshimet klimatike i kanë zhvendosur kufijtë." Ai shton se spërkatjet më të shpeshta mund të ndihmojnë, por zhdukja totale e komarit të tigrit është e parealizueshme. Instituti i Shëndetit Publik apelon te qytetarët që të vendosin rrjeta mbrojtëse, të veshin rroba më të gjata, të përdorin repelentë dhe të mos krijojnë kushte për shumim — hedhja e duhur e mbeturinave dhe heqja e ujit të qëndruar në oborre janë midis masave kryesore.

Për më tepër, u konfirmua edhe një rast i importuar i dengës — i infektuar është një burrë nga Bangladeshi — çka thekson më tej nevojën për të ndjekur në mënyrë sistematike edhe sëmundjet e tjera potenciale që mund të lidhen me speciet invazive.

Foto: Geyres Christophe/ABACA / Shutterstock Editorial / Profimedi