Shkupi përballë syrit të personave të verbër: Koalicioni Menuvame paralajmëron pengesa të padukshme

Më 15 tetor 2026 — Dita Ndërkombëtare e Shkopit të Bardhë — koalicioni Menuvame paralajmëroi se personat e verbër dhe personat me paaftësi të shikimit përballen në Shkup me pengesa të padukshme që rrezikojnë sigurinë dhe pavarësinë e tyre.

Ndërhyrjet urbane si çështje e të drejtave

Detyra të përditshme që shumica i marrin të zakonshme — arritja në punë, te mjeku ose në stacionin e autobusit — për një person që nuk mund të mbështetet te shikimi shpesh bëhen të rrezikshme apo të pamundura. Menuvame përmend probleme të përsëritura: automjete të parkuara në trotuare, tabela reklamash, materiale ndërtimi në rrugët e këmbësorëve, shtigje taktile të ndërprera ose të vendosura në mënyrë të gabuar, sinjale zanore joaktive dhe mungesë informacioni të aksesueshëm në stacionet e autobusit.

Koalicioni thekson se këto pengesa janë më shumë se shqetësime. "Kur një rrugë për këmbësorë është e bllokuar, kur drejtimi taktil përfundon para një pengese ose kur në një stacion autobusi nuk ka informacione të aksesueshme për mbërritjen e automjeteve, pasojat nuk kufizohen vetëm në pakënaqësi. Situata të tilla mund të krijojnë rrezik për sigurinë, të rrisin varësinë nga të tjerët dhe të kufizojnë aktivitetet e përditshme," u shpreh koalicioni Menuvame.

Menuvame nënvizon: "Problemi nuk është shkopi i bardhë." Shkopi është një mjet për orientim, lëvizshmëri dhe autonomi, jo një simbol i paaftësisë; problemi është mjedisi urban që nuk siguron kushtet për lëvizje të sigurtë dhe të pavarur.

Si kornizë ligjore, koalicioni citon Konventën e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara — veçanërisht nenet 9 (akses i barabartë në mjedisin fizik, transport, informacione dhe komunikime), 20 (masa për të siguruar autonomi sa më të madhe) dhe 2 (koncepti i dizajnit universal). Sipas Menuvame, aksesueshmëria duhet të jetë pjesë përbërëse e planifikimit, projektimit, ndërtimit, rindërtimit dhe mirëmbajtjes, jo një shpenzim shtesë pas ndërtimit.

Koalicioni kërkon masa konkrete dhe përgjegjësi të qarta institucionale, duke propozuar veprime si auditime të rrugëve për këmbësorë dhe stacioneve të autobusit, heqje të pengesave, mirëmbajtje të rregullt të sinjaleve zanore, informacion të aksesueshëm për udhëtarët, konsultime me personat me aftësi të kufizuara dhe publikim të planeve, buxheteve, afateve dhe treguesve të matshëm.

Menuvame gjithashtu i bëri thirrje koordinim më të mirë ndërmjet Qytetit të Shkupit, komunave, ndërmarrjeve publike, shërbimeve inspektuese, Ministrisë së Transportit dhe ndërmarrjes publike të transportit për kontrollime të rregullta në terren dhe publikim të të dhënave të verifikueshme mbi pengesat e hequra, funksionimin e sinjaleve zanore dhe aksesueshmërinë e transportit. "Personat e verbër dhe personat me probleme të shikimit nuk kërkojnë mëshirë. Ata kërkojnë respekt për të drejtat e tyre, mundësi të barabarta dhe kushte për jetë të pavarur," tha koalicioni.

Foto: material shtypi nga ngjarja