Почетна
Магазин

Коливо на слава: дали за Св. Архангел Михаил се вари пченица?

Свештениците велат дека коливото е дел од славата и симбол на воскресението, а не помен; рецептот и потребните елементи на трпезата.

·Магазин
Коливо на слава: дали за Св. Архангел Михаил се вари пченица?

Пред 21 ноември, денот кога мнозина во Македонија ја слават куќната слава посветена на Свети Архангел Михаил, повторно се распалува старата расправа: дали да се приготви коливо (пченица) или, како што тврдат некои, тоа е „строго забрането“?

Во народното предание постои верување дека Архангел Михаил е „жив светец“ и дека ги зема душите, па затоа коливото, кое во секојдневниот говор често се поврзува со помен и задушници, им изгледа како неподобно јадење за тој ден. Таквите претпоставки го оддалечуваат дел од домаќинствата од подготовката на пченица.

Православните свештеници остро ги отфрлаат тие суеверија. Според црковното учење, коливото на куќната слава не е помен, туку симбол на воскресението: зрното кое „умира“ во земјата и потоа дава нов плод е најсилната метафора за вечниот живот. Затоа коливото е нераскинлив дел од славската трпеза, вклучително и кога славата е посветена на Свети Архангел Михаил.

Во црковниот ред, коливото е бескрвна жртва принесена како благодарност кон Бога и чест кон заштитникот на домот. Единствениот случај кога обичајно не се приготвува пченица е ако празникот се одбележува само како именден, а не како семејна слава. Кога се слави куќна слава, свештениците советуваат погача, свеќа, вино и коливо да бидат на трпезата заедно.

Што треба да стои на трпезата за Св. Архангел Михаил

Основниот комплет за православна славска трпеза вклучува:

  • Славски колач (погача) — симбол на Христа, направена со осветена вода и украсена со крст.
  • Славска свеќа и црвено вино — свеќата ја означува Божјата светлина, а виното што се прелива врз колачот ја претставува Христовата жртва.
  • Богата трпеза — бидејќи 21 ноември паѓа пред почетокот на големиот Божиќен пост (годинава во сабота), обичајно се носи мрсна храна: месни специјалитети, домашни пити и лепчиња.
  • Коливо (варена пченица) — симбол на вечниот живот и врската со претците; се носи во црква и се јаде по осветувањето.

Значи, кога некој укажува дека за Свети Архангел Михаил „не смее“ да се вари пченица, вреди да се потсетиме дека православната традиција ја третира пченицата како дел од славската литургија, а не како поменска трпеза.

Традиционален рецепт за коливо

  • 500 г пченица (чиста, зрнеста)
  • 150–200 г шеќер
  • 200 г мелени ореви
  • 1 ванилин шеќер или 1 кафена лажичка ванила
  • Малку цимет (по желба)
  • 100 г суво грозје (по желба)
  • Рендана кора од 1 лимон
  • 3–4 лажици презла (за сушење/врзување)
  • Мелен орев, шеќер во прав или малиот крст за украсување

Подготовка во кратки чекори: измијте ја пченицата темелно, натопете ја 5–6 часа или преку ноќ, па варете на тивок оган додека зрната не омекнат целосно (обично околу час до час и пол). Исцедете, раширете ја да се суши најмалку 2–3 часа или преку ноќ — тоа спречува да стане кашеста. По желба, мелете околу една третина од вареното жито за подобро врзување, па измешајте го со шеќерот, оревите, ванилата, циметот, лимоновата кора, сувото грозје и 2–3 лажици презла. Оставете да се стегне еден или два дена, а коливото носете во црква заедно со погачата и јадете го по осветувањето.

Фото: прес-материјал од настанот

Поврзани написи