Колку ќе пораснат пензиите во Македонија? Проценка 3–3,5%

Пензионерите во Македонија одбројуваат до конечната пресметка за септемвриското усогласување кое треба да се исплати на 1 октомври. По периодот на линеарни покачувања, следната исплата повторно ќе се пресметува според законската процентуална методологија.

Министерот за социјална политика, демографија и млади, Ѓоко Велковски, информира дека последните статистички параметри за августовската инфлација и растот на платите ќе бидат комплетирани на почетокот на следната недела, по што ќе се објави точниот процент. Првичните проценки сугерираат дека зголемувањето за септември ќе биде меѓу 3 и 3,5 проценти.

За разлика од претходното линеарно покачување, кое сите пензионери го добија како ист фиксен износ, при процентуално усогласување номиналното зголемување ќе биде повисоко кај поголемите пензии, а помало кај низите. Ако конечниот процент биде 3%, ефектот врз месечните примања би бил (примероци):

• 20.000 денари → +600 денари
• 25.000 денари → +750 денари
• 30.000 денари → +900 денари
• 40.000 денари → +1.200 денари
• 50.000 денари → +1.500 денари

Член 37 од Законот за пензиско и инвалидско осигурување предвидува дека пензиите се усогласуваат двапати годишно – на 1 март и на 1 септември. Формулата се базира на 50% од растот на трошоците на животот (инфлацијата) и 50% од растот на просечно исплатената нето-плата во изминатото полугодие.

Универзитетската професорка и експерт за пензиски системи, Јадранка Мршиќ, предупредува дека во процесот недостига поголема транспарентност. „Усогласувањето не е подарок или социјална помош. Во систем на автоматско законско усогласување, сите статистички податоци мора навремено и официјално да се објавуваат, без политички нагаѓања или дискреција“, истакнува Мршиќ.

Од ВМРО‑ДПМНЕ преку соопштение истакнаа дека економските параметри покажуваат дека во изминатите 23 месеци просечната старосна пензија пораснала од 22.850 на над 29.700 денари, што, според партијата, претставува просечен раст од околу 300 денари месечно.

Во Европа: поместување на старосните граници

Додека тука се чека точниот процент, податоците за европските пензиски системи покажуваат поостри услови за заминување во пензија поради подолго просечно живеење и демографски промени. Проекциите на ОЕЦД ја ставаат просечната старосна граница во ЕУ на околу 64,7 години за мажи и 63,8 години за жени.

Данска веќе донесе одлука за зголемување на границата на 70 години до 2040 година, а проекциите укажуваат на можни 74 години до 2060. Италија и Естонија планираат граница од 71 година, додека Холандија, Шведска и Кипар се движат кон 70 години. Во моментов највисоки стапки имаат Данска, Норвешка и Исланд со 67 години, а над 65 години се пензионираат и работници во Германија, Холандија, Велика Британија, Ирска и Португалија.

ОЕЦД проекциите укажуваат дека до 2060 година разликата во старосната граница меѓу мажи и жени во голем дел ќе исчезне. Дополнително, просечната висина на пензиите во ЕУ е околу 60% од примањата пред крајот на работниот век, но во многу држави овој сооднос е под 50%, што отвора прашања за долгорочната одржливост на пензиските приходи.

Фото: прес-материјал од настанот