Sa është shpenzuar nga kredia hungareze?

Paratë nga kredia një-miliardëshe hungareze mbërritën në llogaritë shtetërore në fund të vitit 2024 dhe fillim të vitit 2025, por sipas planit të ndarjes ende ka fonde për tu shpenzuar; informacioni publik për atë çfarë është vërtet paguar dhe realizuar mbetet i pjesshëm.

Çfarë është transferuar dhe çfarë mbetet

Ministria e Financave njoftoi së fundi se janë transferuar edhe 2.9 milionë euro në Bankën e Zhvillimit për kredi me kushte favorizuese për kompanitë. Me atë transfer, janë transferuar 239 milionë euro nga 250 milionë eurot e destinuara për komunat, që do të thotë se për shpenzim mbeten ende 11 milionë euro.

Kreditë për kompanitë jepen përmes Bankës së Zhvillimit dhe më pas përmes bankave tregtare, me normë interesi 1.95%, afat shlyerje deri në 15 vjet dhe periudhë grejs deri në tre vjet. Banka e Zhvillimit nuk ka kthyer ende përgjigje në pyetjet nëse bankat tregtare kanë realizuar të gjitha linjat kreditore dhe për cilat aktivitete është marrë më shumë hua.

Kredia hungareze u ndan planifikuar kështu: 500 milionë euro për shlyerjen e euroobligacionit, 250 milionë euro për projekte komunale dhe 250 milionë euro për kredi favorizuese për bizneset. Gjendja me euroobligacionin është e qartë: Ministria e Financave njoftoi se më 20 janar 2025 është paguar e gjithë euroobligacioni prej 500 milionë eurosh. Huaja nga Exim Banka e Hungarisë ka normë interesi 3.25%, afat 15 vjet dhe periudhë grejs trevjeçare, dhe pagesa u prezantua si "një kursim i parave" nga autoritetet.

Ajo që mbetet më pak e qartë është sa nga fondet për komunat janë vërtet shpenzuar në terren. Ministria për Vetëqeverisje Vendore thotë se deri tani janë miratuar projekte për komunat në vlerë rreth 300 milionë euro, por nënvizon se miratimi, kontraktimi dhe pagesa faktike janë etapa të ndryshme.

Sipas ministrisë, në kuadër të dy thirrjeve publike janë miratuar gjithsej 1,116 projekte infrastrukturore komunale. Në thirrjen e parë u miratuan 288 projekte në vlerë 4.580.898.046,00 denarë (74,5 milionë euro), ndërsa në thirrjen e dytë u miratuan 828 projekte në shumën 13.868.138.877,00 denarë (225,5 milionë euro). Ministria po koordinon me institucionet përgjegjëse për të përputhur të dhënat mbi transferet dhe pagesat e deritanishme, që publiku të marrë një pasqyrë të plotë dhe të saktë. Ajo gjithashtu e përmend platformën qendrore projekti.gov.mk për ndjekjen e investimeve dhe fazës së zbatimit.

Ministria shton se kompetenca e saj për projektet e financuara nga kredia hungareze është e kufizuar në mbledhjen dhe përpunimin e aplikacioneve; zbatimi i mëtejshëm bëhet sipas vendimeve të Qeverisë dhe ndarjes së përgjegjësive ndërmjet institucioneve. Që kur Ivan Stoilkovic mori detyrën si ministër për Vetëqeverisje Vendore, një nga prioritetet e ministrisë është të shtojë mbikëqyrjen e zbatimit të projekteve dhe verifikimin në terren.

Në fund të korrikut, mediat hungareze raportuan se qeveria e re e Hungarisë po intensifikon mbikëqyrjen e një marrëveshjeje të madhe financiare të lidhur nga administrata e mëparshme. Kryeministri Peter Magyar njoftoi një hetim gjithëpërfshirës për transaksionin, i cili u lehtësua nga banka shtetërore Export-Import; raportet hungareze e përshkruan lëvizjen si "pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të hetuar keqmenaxhimin e mundshëm të fondeve publike gjatë mandatit të gjatë të Viktor Orban."

Foto: material shtypi nga ngjarja