Kompani zvogëlojnë përdorimin e IA për shkak të kostove dhe rreziqeve
Tërheqja vjen pasi tarifat, produktet jo të besueshme dhe shqetësimet për punëtorët rrisin koston reale të IA-së.
Shumë kompani që më parë nxitonin me integrimin e inteligjencës artificiale (IA) po ia ulin ritmin — pilotimet dhe shtrirja masive ndalen te vlerësimi i përfitimeve reale, kostove dhe rreziqeve. Parashikimet globale për ndryshime në tregun e punës krijuan pritshmëri të larta, por përvojat e fundit tregojnë se përfitimet operative nuk vijnë automatikisht.
Koste të rritura dhe kufizime të brendshme
Një shembull i qartë është Accenture. Kompania thotë se ka investuar në total 3 miliardë dollarë për zhvillimin e kapaciteteve të të dhënave dhe IA-s dhe ka shpenzuar më shumë se 1 miliard dollarë në vit për trajnime të punonjësve, duke përfshirë kurse të specializuara për IA. Politika e brendshme që privilegjon promovimin e atyre që përdorin rregullisht vegla të bazuara në IA i shtyu punonjësit të përdorin shërbime të kushtueshme edhe për detyra rutinë si përgatitja e prezantimeve apo përmbledhja e raporteve.
"Para disa vitesh aplikacionet ishin relativisht të lira sepse, për të thënë troç, paguhej me të dhëna," shpjegon Ana Sofi Mayer, profesoreshë e punës dixhitale në Universitetin Ludwig Maximilian të Mynihut. Mayer thotë se ekonomia ka ndryshuar: modelet e specializuara dhe tarifat për tokenë përdorimi mund të rrisin shpenzimet në mënyrë të shpejtë. Accenture reagoi duke kufizuar shpenzimet e lira për IA — çdo punonjës do të ketë nga 29 dollarë në muaj për aplikacione IA; shpenzimet mbi këtë nivel do të kërkojnë miratim menaxherial.
Përveç tarifave të licencave, kompanitë përballen me një kosto tjetër: kohën. Shpesh përmbajtjet e gjeneruara nga IA duken në shikim të parë profesionale, por në verifikim të hollësishëm rezultojnë sipërfaqësore, të pasakta ose pa vlera të reja. Në vend që të kursejnë kohë, ato i japin punonjësve punë shtesë për verifikim, korrigjim dhe riformulim — fenomen i njohur ndonjëherë si "workslop".
"Plehrat që prodhon inteligjenca artificiale nuk gjenden vetëm në rrjetet sociale. Ato janë edhe në punën e përditshme," shkroi Ryan Roslanski, një zv/president i Microsoft, në LinkedIn. "Dikush më dërgoi një dokument që ishte qartë i prodhuar nga IA. E lexova dhe kuptova që gjithçka në të ishte krijuar në atë mënyrë, pastaj i kërkova mjetit tim të IA ta përmbledhë. Në fund nuk gjeta asgjë që të sillte një ide të re... Është një rreth vicioz." Ekspertët paralajmërojnë se varësia e tepruar nga IA mund ta dobësojë aftësinë profesionale: "Dorëzimi i të menduarit te të tjerët çon në rënie kognitive," thotë Eric So i Massachusetts Institute of Technology (MIT).
Mayer nënvizon rolin njerëzor: "Kjo është vërtet një rrezik i madh. IA vazhdimisht krijon përshtypjen se njeriu është në rregull. Si pasojë, njeriu nuk nxiset ta sfidojë. Veglat bëhen më të mira dhe njerëzit natyrisht bëhen më komodë." Ajo shton: "Thjesht duhet ta kuptojmë që IA gabon. Dhe përgjegjësia për rezultatin përfundimtar gjithmonë mbetet te njeriu."
Rreziqet organizative janë shfaqur gjithashtu. Disa punonjës, të shqetësuar se furnizimi me të dhëna të sakta do t'i bërë ata të tepërt, kanë futur me qëllim informacione të pasakta. Raportimet e profilit të lartë për Meta — e cila shkarkoi rreth 8,000 punonjës pasi regjistroi fshehurazi aktivitetet e tyre të përditshme për të trajnuar një sistem të brendshëm IA — rritën mosbesimin e punonjësve për përdorimin e të dhënave.
Nuk të gjithë tregjet e kanë adoptuar shpejt IA-në. Hulumtimi i Institute for Employment Research (IAB) tregon se dy të tretat e kompanive në Gjermani nuk kishin përdorur vegla IA deri në fund të 2025, dhe si arsyet përmendeshin mungesa e rasteve të qarta përdorimi, mungesa e ekspertizës, sistemet e papajtueshme IT ose pengesat e mbrojtjes së të dhënave. Mayer rekomandon katër kushtet paraprake për një aplikim të suksesshëm të IA: përcaktimi i fushës së zbatimit, cilësia e të dhënave, rregullimi i proceseve and përfshirja e punonjësve në zhvillim.
Konteksti më i gjerë mbetet i pandryshuar: raporti për të ardhmen e punës i World Economic Forum parashikon se deri në 2030 rreth 92 milionë vende pune mund të zhduken ose të ndryshojnë rrënjësisht për shkak të IA-së dhe automatizimit, ndërsa rreth 170 milionë role të reja mund të lindin. Për shumë organizata sfida e menjëhershme është të barazpeshojnë këto ndryshime strukturore afatgjata me vështirësitë financiare dhe operative të përdorimit të IA-së sot.
Foto: material shtypi nga ngjarja
