Криптовалутите влезени во поимот „имот“; заострени правила за конфискација

Група пратеници од владејачкото мнозинство ги доставија до Собранието на 4 ноември 2026 година предлог-измени на Кривичниот законик според кои криптовалутите и други виртуелни средства ќе бидат изречно вклучени во поимот „имот“, а се предлага и поостра регулатива за одземање имот што е префрлен на членови од семејството или на трети лица.

Две централни новини: виртуелни средства и проширена можност за конфискација

Една од клучните измени е дополнувањето на законската дефиниција за имот, со јасна наведеност дека меѓу поимите кои се сметаат за имот се и виртуелните средства, вклучувајќи криптовалути.

Во образложението на предлог-законот се наведува: "Под имот се подразбираат пари или други средства за плаќање, хартии од вредност, депозити, економски ресурси (вклучително нафта или други природни ресурси), друг имот во секаков облик и тоа подвижен или недвижен, материјален или нематеријален, вклучително и виртуелни средства согласно закон, други права врз предметите, побарувања, како и јавни исправи и правни документи за сопственост и актива во пишан или во електронски облик или инструменти кои се доказ за имотни права или правни интереси."

Практично, ова значи полесно покривање на виртуелните средства во постапките за одземање имот стекнат со криминал: на пример, ако некој ги претвори нелегално добиените пари во биткоин за да го сокрие потеклото, тие средства ќе бидат јасно опфатени како имот за целите на конфискација. Измената не воведува нов данок врз криптовалутите, ниту дополнителни обврски за граѓаните кои легално поседуваат или тргуваат со нив.

Втората суштинска промена се однесува на конфискацијата на имотот што бил префрлен на членови од семејството или на други лица за да се избегне одземање. Судот ќе може, при исполнување на законски утврдени услови, да го одземе и таквиот имот; доколку конкретниот предмет на одземање не може да се прибави, предвидена е можност за конфискација на друг имот со соодветна вредност.

„Имено, непосредната и посредната имотна корист прибавена со кривичното дело се конфискува и од трети лица, во постапка што се води против сторителот на кривичното дело, или во посебна постапка на конфискација предвидена со закон. Доколку оваа конфискација не е можна ќе се конфискува друг имот што одговара на вредноста на прибавената корист. Под истите услови, се пропишува дека и од членовите на семејството на сторителот се конфискува имотната корист."

Предлогот обезбедува и заштита за совесните купувачи: ако некој купил стан по реална пазарна цена без да знае или да има основан сомнеж дека продавачот се обидува да ја избегне конфискацијата, ќе има можност да докаже дека постапил во добра верба. Спротивно, трансакции за симболична сума или кај лица кои биле свесни за целта на преносот можат да бидат предмет на одземање; за овие прашања ќе одлучува надлежен суд во постапка утврдена со закон.

Покрај тоа, предложени се измени и во делот за финансирање на тероризмот — минималната казна затвор за членови на група што финансира тероризам се зголемува од пет на осум години — како и појаснување на одредбите за безобѕирно управување со моторно возило, особено во случаи на управување без положен возачки испит или за време на важечка забрана за управување. Предлагачите велат дека измените се наменети за исполнување на препораките на Moneyval и усогласување со меѓународните стандарди за борба против перење пари и финансирање тероризам.

Бидејќи законот е доставен по скратена постапка, тој може релативно брзо да стигне до гласање ако добие потребно мнозинство. Според предлогот, во случај на донесување, измените ќе стапат на сила осмиот ден од нивното објавување во Службен весник на Република Северна Македонија, по што новите одредби ќе почнат да се применуваат.

Фото: прес-материјал од настанот