Partia e Majtë propozon nacionalizimin e 240,000 apartamenteve në Berlin për të ulur qiratë

Partia e Majtë që fitoi zgjedhjet për parlamentin e landit Berlin ka propozuar të transferojë rreth 240,000 apartamente private në pronësi publike si përgjigje të menjëhershme ndaj krizës së strehimit në qytet. Sipas vlerësimeve, kjo do të rrisë pjesën e apartamenteve në pronësi publike nga rreth 20% në më shumë se 30%.

Propozimi parashikon themelimin e një institucioni publik që do të marrë hua për të blerë fondin e banesave dhe më pas do t’i menaxhojë ato. Sipas partisë, aplikimi i qirave më të ulëta të sektorit publik në portofolë të gjera mund të sjellë ulje të qirave në pjesë të qytetit. Kandidatja kryesore e Partisë së Majtë, Elif Erelp, tha se nacionalizimi do të financohet kryesisht përmes kredive.

Sfida ligjore dhe financiare

Qeveria federale, organizatat e biznesit dhe sektori bankar kanë paralajmëruar për pengesa serioze ligjore dhe financiare. Pyetja vendimtare është sa kompensim do t’u paguhet pronarëve: kompensimi përcakton nëse qiratë do të bien apo nëse masa do të përfundojë në procese gjyqësore të zgjatura.

Një raport i Zyrës Shtetërore të Kontrollit të Berlinit nga 2024 thekson se “për të bërë që qiratë të bien ose të ndalojnë së rrituri me ritmin aktual, kompensimi duhet të jetë shumë i ulët.” Raporti paralajmëron gjithashtu se sa më larg të jetë kompensimi nga vlera e tregut, aq më i madh është rreziku ligjor. Konstantin Holodilin nga Instituti Gjerman për Hulumtime Ekonomike (DIW) shton se nëse blerjet ndodhin me çmim tregu, shërbimi i borxhit mund të rrisë shpenzimet publike dhe të krijojë presion mbi taksapaguesit: “Qyteti formalish nuk do t’i huazojë paratë institucioni publik, por do ta garantojë atë. Nëse shfaqen probleme me shlyerjen, barra do të bie mbi taksapaguesit.”

Mbështetësit e nacionalizimit iu referohen nenit 14 dhe 15 të Kushtetutës gjermane për eksproprimin dhe pronësinë shoqërore, si dhe referendumi i Berlinit në shtator 2021 që tregoi mbështetje publike. Por kritikët thonë se ka alternativa më pak të rrezikshme, si nxitja e ndërtimit publik dhe mbështetja për kooperativat e banimit, që do të shtonin stokun publik pa ekspozim të tillë fiskal.

Në nivel federal, kancelari Friedrich Merz ka mbështetur përgatitjen e një ligji që do të bllokonte eksproprimin e stokut privat të banesave me ligje të landit. Shoqata bankare gjermane paralajmëroi gjithashtu se kompensimi nën vlerën e tregut “nuk krijon banesa të reja, sjell rreziqe të konsiderueshme financiare për sektorin publik dhe zvogëlon hapësirën për investime të tjera publike si arsimi dhe politika sociale.”

Foto: material shtypi nga ngjarja