Почетна
Македонија

Македонските производители на зелена струја пред нов пазар во ЕУ — можно признавање од 30 ноември 2026

Рамката за меѓусебно признавање на сертификатите се очекува на 30 ноември 2026; потребни се технички тестови и проверка од ЕК пред продажба во ЕУ.

·Македонија
Македонските производители на зелена струја пред нов пазар во ЕУ — можно признавање од 30 ноември 2026

Македонските производители на електрична енергија од обновливи извори би можеле да добијат нов извор на приходи преку продажба на гаранции за потекло на европскиот пазар, откако се очекува усвојување на рамка за меѓусебно признавање на 30 ноември 2026 година.

Директорот на Секретаријатот на Енергетската заедница, Артур Лорковски, на Парламентарниот пленум во Виена на 20 ноември 2026 година кажа дека енергетската интеграција треба да носи и економски придобивки. „Интеграцијата на енергетските пазари треба да ја наградува чистата енергија. Наскоро тоа ќе се случи“, изјави Лорковски.

Што претставуваат гаранциите за потекло

Гаранциите за потекло се сертификати што потврдуваат дека електричната енергија е произведена од сонце, ветер, вода или друг обновлив извор. Еден сертификат се однесува на еден мегават-час и може да се продава одделно од самата електрична енергија, што дава можност за дополнителна заработка на производителите, додека купувачите ги користат како доказ за обновливото потекло.

Во Македонија веќе постои систем за издавање и тргување со вакви сертификати. Според Националниот оператор на пазарот на електрична енергија (МЕМО), од април 2025 до октомври 2026 година биле издадени повеќе од 850.000 сертификати. На првата домашна аукција, одржана на 28 октомври 2026 година, беа понудени 35.000 гаранции за струја произведена од ветер, од кои се продадени 34.000 по просечна цена од 0,35 евра за сертификат. Овие домаќи цени не гарантираат иста вредност на европскиот пазар, каде што цената ќе ја одреди понудата и побарувачката.

МЕМО во мај 2026 година стана полноправна членка на Association of Issuing Bodies (AIB), но според евиденцијата сè уште има статус на кандидат за приклучување кон шемата за прекугранични сертификати. Во јуни 2026 година беше усвоен и Законот за користење на енергијата од обновливи извори за дополнително усогласување со европските регулативи.

Според предлогот на Европската комисија од 7 септември 2026 година, секоја земја треба да докаже усогласеност со европските енергетски правила и да спроведе најмалку три успешни технички тестирања за прекуграничен пренос на сертификатите. Комисијата ќе има шест месеци за проценка, со можност рокот да се продолжи до девет месеци. Доколку проценката биде позитивна, конечната одлука за признавање ќе ја носи Постојаната група на високо ниво на Енергетската заедница.

За македонските производители тоа би значело можност да остваруваат дополнителни приходи без задолжително извезување на самата електрична енергија, но признавањето не ослободува од примената на европските правила за јаглеродните емисии. Засега нема утврден датум кога сертификатите од Македонија ќе можат да се продаваат на пазарот на ЕУ.

Фото: прес-материјал од настанот

Поврзани написи