Министерство: ограничувањата на социјалните мрежи не се самото решение
Министерството побара ограничувањата да бидат придружени со едукација, одговорност на платформите и пријавување

Министерството за дигитална трансформација вели дека возрасните ограничувања на социјалните мрежи може да бидат дел од поширок систем на заштита, но тие треба да бидат придружени со едукација на децата и родителите, поголема одговорност на платформите и механизми за пријавување злоупотреби.
„Возрасните ограничувања можат да бидат дел од поширок систем на заштита, но нивната ефикасност зависи од начинот на спроведување и од можноста да се спречи нивното заобиколување“, наведува Министерството во одговорот од 13 ноември 2026 година. Институцијата додава дека техничката примена првенствено треба да ја носат платформите, со заштита на личните податоци.
Преку Центарот за побезбеден интернет MKSafeNet, Министерството посочува дека со едукативни активности се опфатени над 3.500 ученици во 75 основни и средни училишта; обучени се 530 наставници, а вклучени се 154 родители. Темите опфаќаат препознавање онлајн насилство и измами, заштита на личните податоци и безбедно користење на мрежите.
Експертите велат: забраната не ја решава целосно проблематиката
Психологот и психотерапевтот под супервизија Љупка Топаловска во својата практика опишува случаи во кои врсничкото насилство од училиште продолжува преку социјалните мрежи. Таа забележува анксиозност, нарушена самодоверба и повлекување, но нагласува дека врз психолошката состојба влијаат повеќе фактори.
„Важно е родителите да создадат простор во кој децата ќе се чувствуваат слободни да споделат доколку се соочуваат со нешто непријатно или вознемирувачко“, наведува Топаловска. Таа предупредува дека целосната забрана може да поттикне скришно користење, со што децата би ги заобиколувале ограничувањата без доволно развиени вештини за заштита.
Професорката по македонски јазик Роза Китрозоска која директно работи со оваа категорија малолетници, поддржува ограничување на пристапот, родителска вклученост и медиумска писменост. „Забраната на социјалните мрежи за малолетници има добра намера, но сама по себе не е решение. Јас поддржувам ограничување на пристапот, но не верувам дека со забрана целосно ќе се решат проблемите“, вели Китрозоска.
Лена Кукоска, исто така наставничка во основно училиште, ги поддржува ограничувањата, но нагласува дека паралелно треба да се создадат услови родителите да поминуваат повеќе време со децата — разговор, дружење и поддршка наместо телефонот да го заменува вниманието од возрасните. „Секое нешто си има добри и лоши страни, како за кого“, вели Кукоска.
Министерството се повикува на истражување на MKSafeNet од октомври–декември 2025 година според кое 41 отсто од опфатените тинејџери поминуваат над пет часа дневно онлајн; во одговорот нема податоци за примерокот и методот, а целосна методологија не беше пронајдена во проверените јавни извори. Овој процент не покажува колку деца се жртви на злоупотреби, ниту колку време поминуваат само на социјални мрежи.
Во Европа, Данска подготвува граница од 15 години со планирана примена од јули 2027 година. Норвешка подготвува ограничување до 1 јануари во годината кога детето полни 16 години, со поднесување предлог до крајот на 2026 година. Во Франција, Уставниот совет во август ја прогласи за неуставна одредбата за општа забрана за лица под 15 години. Европската комисија во септември предложи EU KIDS Act, со забрана за профили под 13 години, родителски надзор на 13 и 14 години и самостојни профили од 15 години; предлогот сé уште се разгледува и не воведува ново правило во Македонија.
Во Македонија постои и бесплатна психосоцијална и правна поддршка за децата и родителите жртви на булинг и измами на социјалните мрежи, додека сомнение за сомнителен криминал може да се пријави до МВР.
Фото: прес-материјал од настанот


