A mundet Berlini ta detyrojë Sachsen-Anhaltin të respektojë Kushtetutën nëse AfD formon qeverinë?

Pas fitores së fortë të Alternative për Gjermaninë (AfD) në zgjedhjet e landit të Sachsen-Anhalt, ku partia mori rreth 44% të votave, në Berlin u hap debati nëse qeveria federale mund të detyrojë një land të respektojë Kushtetutën nëse një qeveri e udhëhequr nga AfD përpiqet të zbatojë politika ekstreme.

Nëntë e paktë ligjor që kurrë nuk është përdorur

Kancelari Friedrich Merz iu referua instrumenteve të parashikuara në Ligjin Themelor dhe paralajmëroi se Berlini do të veprojë nëse tejkalohen kufijtë kushtetues. Ai tha: "If certain limits are crossed there, I can tell you that from the perspective of the federal government we will do everything to correct that. The Basic Law applies in Saxony-Anhalt."

Anna-Bettina Kaiser, profesoreshë e së drejtës në Universitetin Humboldt në Berlin, shpjegoi se neni 37 i Ligjit Themelor — dispozita mbi atë që në gjermanisht njihet si Bundeszwang — është konceptuar si masa e fundit dhe deri tani nuk është zbatuar në historinë pasluftësore të Gjermanisë. "The term dramatic is entirely appropriate," tha ajo, duke nënvizuar se aktivizimi i këtij instrumenti do të ishte një hap dramatik ligjor dhe politik.

Kaiser shtoi se neni 37 parashikon masa konkrete: me miratimin e Bundesratit, qeveria federale mund të emërojë një komisioner me kompetenca për të dhënë urdhra të detyrueshëm dhe mund të ndalojë transferime të caktuara financiare. Angazhimi i Bundesverit do të kërkonte një shpallje të veçantë të gjendjes së brendshme të krizës.

Figura nga SPD-ja në Berlin ripërsëritën shqetësimet. Dirk Wiese, drejtor parlamentar i grupit të Social-Demokratëve në Bundestag, paralajmëroi: "If the so-called Putin coalition of AfD and BSW for the first time enables a right-wing extremist to become a state premier, it is good to know that the Basic Law provides mechanisms by which the constitutional conduct of a state, if necessary, can be imposed also by binding orders."

Çdo aktivizim i Bundeszwang do të ishte i rëndë politikisht dhe ligjërisht. Zgjidhjet që lidhen me mosmarrëveshjet mes qendrës dhe landeve në Gjermani historikisht janë kërkuar përmes gjykatave ose negociatave politike. Shembulli i Spanjës në krizën e Katalonjës në 2017 tregon se qeveritë qendrore mund të ndërhyjnë, por shtohet se një mekanizëm i ngjashëm në Gjermani do të kërkonte një shkelje shumë serioze të rendit kushtetues.

Aktualisht diskutimi në Berlin mbetet më shumë hipotetik: se cilat masa do të lejonte në praktikë neni 37 dhe si do të zbatoheshin ato pa dëmtuar përhershëm autonominë e landeve, janë pyetje që kërkojnë analiza të hollësishme ligjore dhe politike.

Foto: material shtypi nga ngjarja