На Чешка ѝ се потребни сѐ повеќе странски работници

Уделот на странците во Чешка се приближува до дванаесет проценти од населението, и покрај рестриктивната политика за азил и привремена заштита која важи со исклучок за бегалците од Украина. Националните статистики покажуваат дека странските работници се клучни за пополнување празнините на пазарот на труд.

Причини и бројки

Според последното издание на списанието Статистика и Мај на Чешкиот статистички институт, во земјата, покрај приближно десет милиони локални жители, на крајот на 2025 година биле регистрирани 1,1 милион странци — или 10,4 проценти од вкупното население. „Уште во 2015 година, на секои сто жители доаѓаа околу четири економски населени странци“, објаснува Владимир Кармијет, раководител на Одделот за национални сметки во ЧСУ.

Главниот поттик за растот беше руската агресија врз Украина: по почетокот на целосната инвазија во февруари 2022 година, повеќе од половина милион Украинци дојдоа во Чешка; денес 613.000 Украинци се најголемата група странци во земјата. Околу 126.000 украински деца посетуваат чешки градинки и училишта, а повеќе од 80 проценти од возрасните се вработени.

Втората по големина група се Словаците: на крајот на 2025 регистрирани беа 125.000 Словаци, но се проценува дека вистинскиот број на работници од Словачка е приближно двојно поголем бидејќи граѓаните на ЕУ не мора секогаш веднаш да го регистрираат својот престој. Најмногу странци живеат и работат во Прага, град со околу 1,4 милиони жители, каде се регистрирани 366.000 странци — повеќе од 20 проценти од населението на градот.

Иако странците се бројни, празнините на пазарот на труд остануваат значителни: Чешката служба за вработување пријавила околу 100.000 отворени работни места, а стапката на невработеност изнесувала околу пет проценти. „На Чешка ѝ се потребни работници од Украина во градежништвото, индустријата, здравството и во секторот за нега“, изјави Карел Хавличек, вицепремиер и член на партијата АНО.

Хавличек порача дека „Оној кој работи тука под нормални услови, плаќа даноци, го научил чешкиот јазик и успешно се интегрирал во општеството, треба да може да добие дозвола за долгорочен престој.“ Во последните години чешката држава поддржа и доведување работници од земји надвор од Европа: повеќе од 15.000 граѓани на Филипините се донесени да работат во Чешка, особено во индустријата, логистиката, здравството и негата.

Покрај Филипините, фокусот на набавката на работна сила е ставен и на Индија, Индонезија, Монголија, Република Молдавија, Грузија, Казахстан, Ерменија, Србија и С. Македонија, во согласност со потребите на компаниите. Притоа официјалните лица нагласуваат дека приоритет останува автоматизацијата, вработувањето на домашната работна сила и задржувањето на Украинците и Словаците кои веќе работат во Чешка, а контролирана миграција треба да ги пополни реалните празнини на пазарот, а не да врши притисок врз намалување на платите.

Од друга страна, критичарите предупредуваат на рестриктивноста на азилната политика. „Политиката за азил на Чешка и многу земји од ЕУ е срамна. Вештачки предизвиканата политичка и социјална фобија кон мигрантите и бегалците е толку силна што политичарите и државата не се двоумат да дејствуваат на нелегален и ксенофобичен начин“, вели Мартин Розумек, директор на невладината организација Организација за помош на бегалци. Тој додава дека демографските трендови — во 2025 година во Чешка се родени 77.600 деца додека починале 113.300 жители — ја зајакнуваат потребата од имиграција и дека економската миграција ќе продолжи да расте.

Фото: прес-материјал од настанот