Напади со беспилотни летала кај бугарскиот брег ја загрозуваат идејата за Бугарија како порта на „Средниот коридор“

Утрината на 6 октомври 2026 година два трговски брода беа погодени со беспилотни летала во близина на бугарскиот крај на Црното Море; еден од бродовите потона, предизвикувајќи загриженост во Софија и во Европската унија. Нападите доаѓаат во критичен момент за плановите на ЕУ да го зголеми товарниот промет преку т.н. „Среден коридор“ — рута што ја поврзува Кина со Европа преку Казахстан, Азербејџан, Грузија и Турција, со кратки морски делови преку Каспиското и Црното Море.

Зошто Бугарија е важна

Брисел годинава најави дека сака поголема зависност од Средниот коридор како алтернатива на подолгите или ризичните рути. Бугарија се наоѓа на неколку потенцијални „тајтови“: копнениот премин „Капитан Андреево“ кон Турција веќе е еден од најпрометните во Европа, а земјата располага со пристаништата Варна и Бургас. Оваа есен (есен 2026) треба да се отвори и нова железничка делница меѓу Истанбул и бугарската граница, што може да го зголеми железничкиот сообраќај кон ЕУ.

Во септември, еврокомесарката за проширување, Марта Кос, ја нарече Бугарија „европска порта за поврзување“, истакнувајќи ја нејзината стратешка положба на коридорот. Унијата исто така планира да обезбеди околу 12 милијарди евра (13,5 милијарди долари) преку јавни и приватни инвестиции за подобрување на поврзаноста и намалување на времето за транзит.

Нападите со дронови ја потенцираа ранливоста од безбедносните закани. Весела Чернева, заменик‑директор на Европскиот совет за надворешни односи со седиште во Софија, предупредува дека коридорот ќе биде одржлив само ако безбедноста во регионот се подобри. „Средниот коридор е проект кој што во суштина ги избегнува двете воени жаришта во близина на Европа“, вели таа.

Чернева дополнително укажува на слаби институции, бирократија и присуство на руско влијание во делови од трасата. Таа додава дека „исходот од руската војна во Украина ќе влијае врз успехот или неуспехот на ’Средниот коридор‘.“ Практични препреки се и ограничениот капацитет на пристаништата и железниците, како и климатските промени — падот на нивото на Каспиското Море може да ги ограничува бродските патеки.

И покрај овие ризици, функционерите на ЕУ и компании сметаат дека и делумен пренасок на стоки преку Средниот коридор може значително да ги скрати времињата за транспорт, во споредба со океанските патувања околу Африка. Поддршката од Брисел може да донесе инвестиции кои ќе користат на бугарските инфраструктури — железници, патишта и пристаништа — но нападите покажуваат дека надградбата на тврдите објекти мора да оди рака под рака со подобрување на безбедносните мерки на морските и копнените линии.

Фото: прес-материјал од настанот