Нов план за одбиените мигранти: пет земји ја разгледуваат Уганда

Австрија, Германија, Холандија, Данска и Грција водат напредни разговори за формирање центар за враќање на мигранти во Уганда, кој според сегашните планови би можел да започне со работа до 2027 година како пилот-иницијатива. Конечната одлука ќе зависи од договор меѓу петте земји и од решавањето на низа правни и технички прашања.

Надлежни министри од петте држави треба да се состанат во Копенхаген на 4 септември за да разгледаат напредокот. Пред евентуалното склучување договор, во Африка би биле испратени тимови технички експерти за да ги проценат условите за функционирање на центарот, неговото управување и начините на организирање на враќањата.

Во почетната фаза, според плановите, центарот би можел да прими до 10.000 мигранти чиј барања за азил биле одбиени во земјите-членки на Европската Унија, а основна цел би била организирана и побрза враќање во земјите на потекло наместо лица да остануваат во Европа без регулиран статус.

Правни, финансиски и хуманитарни дилеми

Дел од мигрантите би можеле да изберат доброволно враќање во своите матични земји наместо префрлување во Уганда за да чекаат на организирано враќање. Сепак, остануваат отворени прашања како начинот на спроведување на враќањата, правниот статус на лицата сместени во центарот и условите под кои би биле префрлени во африканската земја.

Како можна алтернатива се разгледува Руанда, а Кенија, која била во игра во порано, најверојатно веќе не е дел од преговорите. Петте земји треба да се договорат и кој ќе ги покрива трошоците за сместување, безбедност и транспорт, како и кој ќе биде одговорен за постапките кон одбиените баратели на азил. Критичарите предупредуваат дека префрлувањето на миграциските постапки во трети земји отвора сериозни правни и хуманитарни дилеми и мора да ги почитува меѓународните правила за заштита на бегалците и човековите права.

Иницијативата е поврзана со обидите на Италија, предводени од премиерката Џорџа Мелони, да го прошири таканаречениот „албански модел“ — центри во безбедни трети земји каде се разгледува статусот на нерегуларните мигранти и се организира нивното враќање. Прашањето доби дополнителна политичка тежина по пристигнувањето на десетици илјади мигранти во шпанската енклава Сеута.

Сепак, центарот во Уганда засега е само предмет на преговори и нема гаранција дека петте држави ќе постигнат конечен договор; доколку планот биде прифатен, ќе треба да се дефинираат правни гаранции за мигрантите, одговорностите на земјите учеснички и условите за нивно враќање во земјите на потекло.

Фото: nakaweesi.sarah / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)